برچسب: تست بیولوژیکی

تست اتوکلاو کلاس 5 چیست؟

تست اتوکلاو کلاس 5

این اندیکاتور ها که معروف به نشانگر های جامع نیز می باشند نسبت به تمام پارامترهای مهم سیکل استریل و شرایط ویژه آن طراحی شده اند. این تست معمولا در کنار تست بیولوژیکی اتوکلاو و تحت شرایط ویژه استفاده می شود. تست اتوکلاو کلاس 5 را می توان جایگزین تست بیولوژیکی استفاده نمود و از این راه باعث کاهش هزینه ها شد.

تست اتوکلاو کلاس 5
تست اتوکلاو کلاس 5

نکته: قابل ذکر است که مدت زمان تغییر رنگ در این تست ها کمی بیشتر از تست اتوکلاو کلاس 4 می باشد.

 

 

تست بووی دیک

اعتبارسنجی عملکرد فرایند استریلیزاسیون

روش های تست صحت عملکرد فرآیند استریلیزاسیون

یکی از دغدغه های مدیران بیمارستانهاو مراکز استریل اطمینان از صحت عملکرد دستگاههای استریل کننده است. چرا که کوچکترین خطای احتمالی مستقیماً با جان بیماران و عوامل درمانی در ارتباط خواهد بود. برای کالیبراسیون کیفی دستگاههای اتوکلاو روشها و استانداردهای مختلفی ازجمله ISO 11140 و ISO 11138 وجود دارند. بطور کلی روشهای کالیبراسیون دستگاههای استریل کننده به شرح زیر است.

 

سنسور های نمایش عملکرد نصب شده بروی دستگاهها

اندیکاتور های شیمیایی

اندیکاتورهای بیولوژیکال

 

اندیکاتورهای شیمیایی

تست های شیمیایی یکی از مهمترین و اقتصادی ترین روشهای کنترل صحت عملکرد دستگاههای  استریل کننده می باشند. مکانیسم عملکرد این اندیکاتور ها بر پایه تغییرات شیمیایی مواد در برخورد با عامل استریل کننده در دما، زمان و فشار خاص است.

چون پایه عملکرد اندیکاتورهای شیمیایی براساس تغییرات شیمیایی است. برحسب نوع استریل کننده ها و نوع ابزارهایی که قراراست استریل گردد، متنوع است و ضرورتاً بایستی برای هرنوع استریلی کننده اندیکاتور مخصوص آن را استفاده نمود. بطور مثال در اتوکلاو های Gravity مدت زمان استریل از اتوکلاو های Pre-Vacuum بیشتر بوده و دمای آن هم کمتر است، طبیعی است که اندیکاتور این دستگاهها با هم متفاوت باشد.

 

کلاس های اندیکاتور

کلاس1- نشانگرهاي فرآيندي (Process Indicators)

کلاس1: این نوع اندیکاتور ها صرفاً جهت استفاده در خارج بسته های استریل بکار میرود. تغییر رنگ این اندیکاتورها نشانگر صحت عمل استریلیزاسیون نبوده و فقط برای فهمیدن اینکه پک داخل دستگاه استریل وارد شده است یا نه بکار میرود. معمول ترین نوع این اندیکاتورها چسب های اتوکلاو میباشند.

  چسب‌هايي که روي بسته‌ها چسبانده مي‌شوند  پس از استريليزاسيون تغيير رنگ مي‌دهند.

 

اندیکاتور کلاس 1 چسب اتوکلاو

 کلاس2: نشانگر‌هاي بووی دیک 

 نشانگر‌ها بووی دیک جهت استفاده در آزمايش‌هاي تخصصي واندازه‌ گيري يک ويژگي ‌در رابطه‌ با دستگاه استريليزاسيون مورد نظر طراحي شده است براي مثال تست بووی دیک Bowie-Dick  که صرفاً براي تعيين کيفيت و قابليت نفوذ بخار به داخل بسته‌ها در دستگاه‌هاي اتوکلاو مجهز به پمپ وکيوم مي‌باشد، به اين نحو که يک ورق BD را ميان 36 حوله‌ي نخي با مشخصات استاندارد قرارداده به نحوي که ضمانت نهايي پس از فشرده شدن از 25 سانتي‌متر کمتر و از 28 سانتي‌متر بيشتر نباشد و وزن آن بين 3/6 تا 7/7 کيلوگرم باشد پس از اتمام سيکل در صورت نفوذ مؤثر بخار بايد تغيير رنگ مطابق با رنگ مرجع ارائه شده در دستورالعمل تست صورت پذيرد.

نکته: سری جدید محصولات تست بوی دیک با استفاده از فناوری های روز و فناوری نانو تهیه شده اند که در آنها نیازی به استفاده از لایه های حوله نخی یا مقوایی نیست و تست بوی دیک بصورت یک کارت با لایه های نانو پوشش داده شده است و می توان از آنها براحتی استفاده کرد. (تست بووی دیک کارتی و تست بووی دیک پک مقوایی از محصولات شرکت آرکابهپویان می باشند).

اين تست بايد به صورت روزانه انجام پذيرد.

تست بوی دیک

 

کلاس 3: نشانگرهاي تک پارامتري (Single Parameter Indicators)

 اندیکاتور حساس برای فقط یک پارامتر خاص مثل اندیکاتور پلاسما که صرفاً وجود پلاسما را کنترل کرده و دما و زمان را کنترل نمیکند.

 

کلاس 4: نشانگر‌هاي چند پارامتري (Multi Parameter Indicators)

کلاس4: یک اندیکاتور چند شاخصه که حداقل به 2 پارامتر حساس باشد. نظیر دما و زمان.تمامی اندیکاتورهای این کلاس و کلاسهای بالاتر تغییرات رنگ غیر ناگهانی دارند. در این کلاس تغییر رنگ 25 درصد پارامتر ها حساس است یعنی اندیکاتوری که 4 دقیقه طول میکشد تا تغییر رنگ دهد . 1 دقیقه نوسان خواهد داشت. 4′-(4′ × 25%) ≈ 3′ بنابراین از دقیقه 3 به بعد بایستی شاهد تغییر رنگ اندیکاتور باشیم (محصول اختصاصی شرکت آرکا بهپویان)

اندیکاتور شیمیایی خاص فرمالدئید

کلاس5: نشانگرهاي بازجو يا جامع (Indicators Integrating)

کلاس5: این نوع اندیکاتور هم مثل کلاس 4، حداقل به 2 پارامتر حساس است با این تفاوت که درصد نوسان تغییر رنگ 15% است. 4′ – (4′ × 15%) ≈ 3′, 22″ یعنی زمان شروع تغییر رنگ از 3 دقیقه و 22 ثانیه خواهد بود (محصول اختصاصی شرکت آرکا بهپویان)

اندیکاتور شیمیایی بخارکلاس ۵

کلاس6: نشانگرهاي سازگار با حساسيت بالا(Emulating Indicators)

کلاس6: این نوع اندیکاتور هم حداقل به 2 شاخص حساس است نظیر کلاس 4 و 5 با این تفاوت که دقت تغییر رنگ و نحوه تغییر رنگ متفاوت است.ضریب حساسیت 6% و نوع تغییر رنگ آن بسیار ناگهانی است. 4′ – (4′ × 6%) ≈ 3′, 45″  این فرمول نشان میدهد که زمان شروع تغییر رنگ از 3 دقیقه و 45 ثانیه شروع میشود. بجز عواملی که ذکر کردیم در کلاس 6 تولید کننده های مختلف با استفاده از فناوریهای گوناگون اندیکاتور های حساس به فشار، غلظت بخار و سایر عوامل را که در اندیکاتور ها متنوع است تولید کرده اند (چندین نوع محصول کلاس 6 در سبد کالایی شرکت آرکا بهپویان وجود دارد)

 به طور كلي اين نشانگر براي اطمينان از اعمال صحيح کليه پارامترهاي مؤثر در استريليزاسيون و سيکلهاي تنظيمي دستگاه به کار مي‌رود و با حساسيت‌هاي بالاتري طراحي شده‌اند.

اندیکاتور شیمیایی کلاس ۶ بخار پشت چسبدار با سیکل اجرا ۴ دقیقه

 

نکته:

1-       نشانگر مورداستفاده بايد معتبر بوده و داراي تأييد ازمراجع ذيصلاح در مورد انطباق با 11138 ISO و 11140ISO باشد.

2-       انجام تست BD در مورد اتوکلاوهاي پري وکيوم ‌بايد در شروع کار روزانه جهت آزمايش نفوذ پذيري و کيفيت بخار صورت پذيرد.

3-       استفاده از نشانگرهاي بيولوژيک (Spore test) ‌بايد به صورت هفتگي و به تعداد متناسب با حجم اتوکلاو انجام پذيرد. چنانچه قرار است مواد کاشتني (Implants) يا مواد و لوازم مورد استفاده در داخل عروق استريل گردند قبل از مصرف هر بار که در داخل دستگاه قرار مي‌گيرند بايد تست اسپور انجام شود.

4-       در تمامي‌بسته‌هاي بزرگ اتوکلاو و همچنين بسته‌هاي مخصوص اعمال جراحي حساس، بایستی از نشانگرهاي شيميايي کلاس 6 استفاده شود تا بتوان تمام پارامترها را با دقت بالا مانيتور کرد.

5-       در تمامي بسته‌هاي کوچک اتوکلاو بخار بهتر است از نشانگرهاي شيميايي کلاس 4 حساس به پارامترهاي مربوطه استفاده شود.

نکته: نشانگرهاي موجود در بسته‌ها بايد پس از باز شدن در پرونده‌ي بيماران بايگاني شوند.

 

اندیکاتور بیولوژیکال(Biological Indicators)

تست بیولوژیکی مکانیسم عملکرد آن بر اساس توانایی کشتن میکرو ارگانیسم زنده توسط دستگاه استریل کننده است.

طبق استاندارد 11138 نوع میکروارگانیسم استفاده شده در آن از خانواده اسپور باسیلوس استروترموفیلوس است.

این اسپور جزو قویترین اسپورهای موجود در حیات کره زمین می باشد.

این اسپور و خانواده آن پاتوژن ( بیماریزا) نیستند.

به طور كلي در رابطه با نشانگر‌هاي بيولوژيک مطابق با استاندارد 11138 ISO جهت هر نوع استريليزاسيون نشانگر خاص آن وجود دارد. جهت مانيتورينگ اتوکلاوهاي بخار از اسپور باسيلوس استئارتر موفيلوس استفاده مي‌شود و پس از اتمام سيکل استريليزاسيون به مدت حداقل 48 ساعت در دماي 57 درجه در داخل انکوباتور و بعد از آن عدم رشد، تأثير استريليزاسيون صحيح است. اين آزمايش ‌بايد به طور هفتگي براي هر اتوکلاو صورت پذيرد.

اندیکاتور بیولوژیکال اسمارت (سریع)

موارد استفاده از این تست

    • در موارد مشکوک به صحت استریل در اندیکاتورهای شیمیایی
    • هنگام پیوند عضو
    • در سیکل های هفتگی
    • کالیبراسیون دستگاه

بسته بندی استریل یا پک بندی

چرا بایستی ابزارها را قبل از استریل بسته بندی نمود؟

هوای محیطCSR غیر استریل است

محل های نگهداری ابزارها غیر استریل است

هنگام حمل احتمال آلودگی بسیار است

زمان استفاده از ابزار دقیقاً مشخص نیست.

شرایط استاندارد لفافه بسته بندی (EAN 868-1)

قابلیت استریل کردن

سازگار با فرآیند استریل

قابلیت نگهداری بعد از استریل

محکم جهت حمل

رنگ و رسوب روی ابزار نگذارد

قابلیت استفاده از اندیکاتور را داشته باشد

راحت باز شود و موقع برداشتن ابزار قسمت استریل به غیر استریل برخورد نکند

 

انواع بسته بندی

تک پیچ

بسته بندی اولیه از آلوده شدن ابزار پس از استریل جلوگیری میکند . در محل هایی که امکان حضور گرد و غبار نیست استفاده میشود.(اطاق عمل)

چند پیچ

بسته بندی ثانویه به لایه های اضافی اطلاق میگردد که حمل داخلی لوازمات استریل شده را توسط کاربر تسهیل مینماید. بسته بندی ثانویه میتواند یک برگ یا بیشتر باشد. مانند یک لفافه پلاستیکی یا یک جعبه مقوایی .

 

جنس لفافه های بسته بندی

رول استریل یا کاغذهای وی پک

medical paper

استفاده از کاغذ مدیکال یا رول های استریل بهترین روش بسته بندی محسوب می شود. کاغذ Medical از یک لایه کاغذ و یک لایه نایلون تشکیل شده است. بخش کاغذی دارای سلولهای باز می باشد که ورود بخار در مرحله استریلیزاسیون به سهولت امكان پذیر است. در پایان فرآیند در مرحله خشک کن اتوکلاو کاغذ دچار شوک حرارتی می شود و تمامی سلولهای مذکور بسته می گردد. بدین ترتیب تا مادامی که هوای محیط اطراف داخل بسته بندی نفوذ نکرده باشد، ابزارآلات استریل خواهند ماند.

کاغذها مجهز به اندیکاتور است که با طی شدن فرآیند استریلیزاسیون، تغییر رنگ می دهد. ضمناً وسایل داخل بسته بندی از بخش نایلونی قابل مشاهده است. اما در روشهای دیگر بسته بندی مشاهده ابزار امکانپذیر نیست.

کاغذهای مدیکال یا رول های استریل به صورت رولهای ۲۰۰ متری و در عرضهای مختلف  5، 5/7، 10، 15، 20، 25، 30، 40 ، 50 سانتی متری در بازار موجود است. به منظور بسته بندی این کاغذها دستگاه های بسته بندی توصیه می شود. دستگاه نیمه اتوماتیک سیلر که به طور همزمان عملیات برش و seal را انجام می دهد دارای نگهدارنده رول نیز هست. در مورد دستگاه های بسته بندی باید دقت کرد مطابق با استاندارد دستگاههای بسته بندی پزشکی طراحی شده باشد، در این سیستم ها باید عرض دوخت رعایت شده باشد.

عرض دوخت ارتباط مستقیم با مدت زمان استریل ماندن بسته بندی دارد. ضمناً دمای در نظر گرفته شده در سیستم های بسته بندی پزشکی مطابق با جنس کاغذهای Medical به نحوی انتخاب شده که کاغذ دچار جمع شدن و سوختگی نشود ضمن اینکه سیل یا چسب کاغذ به راحتی باز نگردد.

مدت زمان استریل ماندن پک های در این روش 6 ماه می باشد.

 

مزایای بسته بندی با استفاده از رول های استریل:

    • مقاومت بالا در محیط های مرطوب
    • سد باکتریایی در برابر میکروارگانیسم ها
    • سهولت در بازکردن بسته بندی
    • حداقل ایجاد پرز در هنگام بازکردن بسته بندی
    • جلوگیری از خطای اپراتور در تشخیص ابزار داخل بسته بندی
    • تنوع سایز
    • وزن ناچیز بسته بندی
    • افزايش كيفيت و زمان استريل ماندن وسايل داخل بسته بندي
    • امكان چاپ و طراحي رولها و پاكتها بر اساس درخواست مشتري

 کاغذ های کرپ

کاغذ کرپ برای بسته بندی اولیه بکار میرود. مهمترین جایگزین پارچه و کاغذ های کرافت است. در ابعاد مختلف وجود دارد و کار بسته بندی را آسان تر می کند. بخاطر مقاومت و استحکام بالای آن بعنوان جایگزین پارچه استفاده می شود و می توان ابزار های سنگین را با این روش بسته بندی کرد. در این روش نیازی به دستگاه سیلر وجود ندارد و هزینه های اولیه بیمارستان کاهش می یابد.

مزایا:

بدون پرز و جذب رطوبت

استحکام بالا

ماندگاری طولانی

پوشش عالی

 

پارچه های پنبه و کتان (شان)

برای بسته بندی ثانویه جهت جلوگیری از گرد و غبار بکار میرود.

مهم!!: برای بسته بندی ابزارها به عنوان پوشش اصلی بکار نرود.

مزایا:

 استحکام بالا

چند بار مصرفی

معایب:

عمر استریل ماندن ابزار در این روش زمان تعریف شده ای ندارد و کیفیت استریل ثابت نیست چه بسا آب، چربی و گرد غبار موجود در هوا به راحتی از منافذ عبور می کنند.

پارچه رطوبت را به خود جذب می کند (همانطور که می دانید رطوبت محیط مناسبی برای رشد میکروارگانیسم ها است ) و فرآیند استریلیزاسیون را به مخاطره می اندازد.

لکه های سفید رنگ، پس از استفاده مجدد از پارچه بر روی آن رسوب می کند.

وزن بسته بندی با پارچه در مقایسه با کاغذهای Medical به مراتب بیشتر است.

به منظور بررسی صحت عملکرد باید بر روی پارچه نشانگر مخصوص قرار داد اما کاغذهای Medical مجهز خود به نشانگر است.

مشخصات ست به راحتی بر روی پارچه قابل درج نیست در صورتی که در بسته بندی های Medical، ست کاملاً قابل مشاهده می باشد.

پارچه پس از چند بار استفاده کیفیت خود را از دست می دهد و بر روی لوازم پرز باقی می گذارد، ضمناً این پرزها باعث بروز اشكال در اجزای داخلی اتوكلاو خواهد شد و نيز باعث ایجاد پرز روی ابزارمي گردد.

 

کاغذ های کرافت

مناسب جهت استفاده استریلیزاسیون نیست استاندارد EAN 868

موارد ذکر شده در مورد معایب استفاده از پارچه تا حدودی در مورد استفاده از کاغذ گراف نیز صادق است ضمن آنکه این کاغذها از خمیر کاغذهای آلوده و بازیافتی ساخته شده که در اثر بخار و دمای بالا احتمال انتقال آلودگی شیمیایی به وسایل را ایجاد می کند. باید توجه داشت، کاغذهای گراف استحکام لازم برای نگهداری در انبار را دارا نیست و در مجاورت با حرارت، خشک و شکننده می شود.

ضدعفونی و گندزدایی ابزار دندانپزشکی

دندانپزشکان موظفند یک سری اقدامات پیشگیرانه جهت حفظ سلامت بیمارانشان انجام دهند. اما ممکن است شما متوجه اقداماتی مثل استریل لوازم دندان پزشکی و یا سایر روش های کنترل عفونت آن ها نشوید، زیرا بسیاری از این مراحل دور از دید شما انجام می‌شود.

لازم است بدانید که روش های مراقبتی، روش های مطمئنی هستند که برای هر بیمار استفاده می‌شوند تا مانع انتقال ویروس ایدز و سایر بیماری های عفونی گردند.

بعد از ویزیت هر بیمار، دستکش‌ها دور انداخته می‌شوند، دست ها شسته شده و یک جفت دستکش جدید برای بیمار بعدی استفاده می‌گردد.

مواد و وسایل یکبار مصرف مثل سوزن و ساکشن که نمی‌توان آن ها را استریل نمود، در ظروف مخصوص دور انداخته می‌شوند.

 

آیا به اندازه کافی عفونت را کنترل می کنیم؟

دندان پزشکی از جمله شغل هایی است که هم بیمار و هم دندان پزشک در معرض عوامل بیماری‌زا از طریق تماس با خون، ترشحات خونی و یا تنفسی قرار دارند.

تحقیقات نشان داده اند که رعایت اصول بهداشتی استاندارد، در پیشگیری از بیماری های مسری بسیار موثر است.

 

راه های جلوگیری از انتقال بیماری ها عفونی

۱ – تاریخچه ی پزشکی بیمار

از هر بیمار باید سابقه ابتلا به انواع بیماری ها پرسیده شود و در پرونده او ثبت گردد. در عین حال لازم است که این تاریخچه در معاینات سالانه به روز شود.

۲- واکسیناسیون تیم دندان پزشکی

تمام اعضای تیم دندان پزشکی باید علیه بیماری هایی چون هپاتیت و سل مصون گردند. توصیه می شود که سطح آنتی هپاتیت B یک تا چهار ماه پس از تکمیل واکسیناسیون اندازه گیری گردد. هم چنین پیشنهاد می شود که دندان پزشک از نظر هپاتیت C و ایدز مورد آزمایش قرار گیرد.

۳ – مراقبت شخصی در مطب

تماس مستقیم با ترشحات بدن و یا خون بیمار، تماس غیر مستقیم با وسایل و یا سطوح، تماس مخاط چشم، بینی و یا دهان با ترشحات و یا تنفس میکروارگانیسم های موجود در هوا، از جمله روش های انتقال بیماری مسری می باشند.

همیشه باید دستکش استریل، هم اندازه ی دست، با آلرژی کم و بدون پودر پوشیده شود. استفاده از وسایل شخصی محافظ مانند روپوش، عینک، دستکش یک بار مصرف و ماسک نیز از انتقال بیماری ها جلوگیری می کنند.

۴- زخم های ناشی از تماس با اجسام تیز

تماس با سوزن تزریق و سایر اجسام نوک تیز می تواند یکی دیگر از راه های انتقال بیماری ویروسی خونی در دندان پزشکی باشد.

به دنبال این حوادث، باید حداکثر طی یک ساعت، ملاحظات پروفیلاکسی برای HIV و هپاتیت B ارائه شود.

 

محیط مطب

فضای مطب باید ساده، مرتب و دارای تهویه هوای مناسب باشد. سطوح کار و کف زمین غیرقابل نفوذ بوده و به آسانی تمیز و ضدعفونی (با محصول ترالین پروتکت شرکت آرکا بهپویان) گردند.

نواحی آلوده و تمیز از هم مجزا بوده و وسایل در اتاقی به دور از محل درمان، گندزدایی (استریل) شوند.

تمام لوله های آب و هوا باید دریچه های یک طرفه داشته باشند تا از آلودگی لوله ها جلوگیری شود.

به علاوه ساکشن و محل شستشوی دهان در یونیت، هر روز باید با محلول های ضدعفونی کننده تمیز شوند. هم چنین توصیه می گردد که لوله های آب یونیت، در پایان کار روزانه، تخلیه و شسته شوند تا از میزان میکروب های سیستم آبی صندلی دندان پزشکی کاسته گردد.

 

استریل لوازم دندان پزشکی

استریل لوازم دندان پزشکی یکی از مواردی است که باید در کلینیک های دندانپزشکی توجه خاصی نسبت به آن ها صورت گیرد.

وسایلی که دوباره مورد استفاده قرار می گیرند، باید گندزدایی یا استریل شوند.

تمیز کردن می تواند به کمک روش های دستی، اولتراسونیک و یا ماشین های شستشوی اتوماتیک صورت گیرد. مسلم است که روش های اتوماتیک کارآیی بیشتری داشته و احتمال جراحات و صدمات وارده حین کار را کمتر می نماید.

اتوکلاو رومیزی کلاس B
اتوکلاو رومیزی کلاس B

برای استریل نمودن، وسایل دندانپزشکی به مدت ۳ تا ۵/۳ دقیقه در حرارت ۱۳۴ تا ۱۳۷ درجه سانتی گراد در دستگاه اتوکلاو قرار داده می شوند.

اتوکلاوها باید به طور مداوم توسط تست کلاس 2 و تست کلاس 6 و تست بیولوژیکی بررسی شوند تا از تکمیل روند استریل کردن، اطمینان حاصل نمود.

قالب های گرفته شده از دندان بیماران که به خون و بزاق آلوده شده اند، می توانند حاوی ویروس و باکتری باشند.

مواد ضدعفونی کننده می توانند در رفع میکروب ها موثر باشند، ولی نباید تاثیر سویی بر مواد قالب گیری داشته باشند.

نکته: تنها محصول اختصاصی برای ضدعفونی قالب های دندانی محصول پرفورم شرکت آرکا بهپویان می باشد که هیچ گونه اثر سویی بر روی قالب دندانی ندارد.

دستگاه بسته بندی رول استریل
دستگاه بسته بندی رول استریل

پس از ضدعفونی لوازم دندان پزشکی برای جلوگیری از آلودگی آن ها باید آن ها را در پک استریل یا کاغذ مدیکال قرار داده و در نهایت آنها را در دستگاه اتوکلاو جهت انجام عمل استریل قرار داد.

 

دفع زباله های مطب

زباله های مطب دندانپزشکی، به خون، بزاق و یا سایر مایعات بدن آغشته بوده و ممکن است برای فرد و یا افرادی که در تماس با آنها قرار می گیرند، ایجاد خطر کند.

زباله های مطب باید در کیسه های زرد رنگ بسته بندی شوند و نباید بیش از دو سوم آن پر گردد.

وسایل تیز باید در ظروف مخصوص قرار داده شوند تا از ایجاد جراحت برای افرادی که آنان را جمع آوری می کنند، بکاهد.