دسته: آرکا بهپویان

نمونه برداری بیمارستانی

نمونه برداري از محیط هاي بیمارستانی و وسایل پزشکی

نمونه برداري از محیط هاي بیمارستانی و وسایل پزشکی

قبل از سال 1970 ، نمونه برداري دوره اي از سطوح در محیط هاي بیمارستانی مانند کف اتاقها، دیوارها و سطوح میزها امري معمول بود. ولی در بررسی هاي انجام شده مشخص شد:

1- میزان بروز عفونت هاي بیمارستانی در ارتباط مستقیم با میزان آلودگی میکروبی سطوح محیطی نمی باشد.

2- استانداردهاي قابل اعتمادي براي ارزیابی و ارتباط نتایج کشت از سطوح محیطی و میزان بروز عفونت هاي بیمارستانی وجود ندارد.

3- روش هاي نمونه برداري از سطوح محیطی بسیار زمانبر و پرهزینه است. به خصوص در آزمایشگاه هاي میکروب شناسی بالینی که روش هاي آن براساس شناخت ارگانیسم هاي موجود در نمونه هاي بالینی طراحی شده است و نه میکروب شناسی محیطی.

از حدود 30 سال پیش بنا به توصیۀ CDC نمونه برداري و کشت دوره اي(روتین) از محیط هاي بیمارستانی کنار گذاشته شده است.

بیمارستان
بیمارستان

باید توجه داشت که سطوح و محیط هاي آلوده میکروبی در مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستانی به عنوان مخزن بالقوه عفونت هاي بیمارستانی اهمیت دارند. بنابراین، ضدعفونی و تمیزکردن مرتب این سطوح جزء اصلی کنترل عفونت هاي بیمارستانی است. ولی این سطوح آلوده به طور مستقیم باعث انتقال عفونت نمی شوند و مهم ترین راه انتقال عفونت از سطوح محیطی به بیماران ازطریق تماس دست آلوده با بیمار است. بنابراین، شستشوي مرتب و نظافت دست ها جز اصول ابتدایی پیشگیري از عفونت هاي بیمارستانی است.

سطوح محیطی به 2 دسته تقسیم می شوند:

1- سطوح ساختمانی و مبلمان؛

2- سطوح وسایل پزشکی.

 

تعداد ارگانیسم هاي سطوح محیطی با عوامل زیر در ارتباط است:

1- تعداد افراد حاضر در محیط؛

2- میزان فعالیت افراد؛

3- میزان رطوبت؛

4-وجود موادي که رشد میکروبی را تسهیل می کند؛

5- تعداد ارگانیسم هاي موجود در هوا و میزان تهویه؛

6- تعداد موارد تماس با سطوح؛

7- نوع سطح و جهت آن(عمودي یا افقی)

  • کوکسی هاي گرم مثبت مانند استافیلوکوک ها و انتروکوک ها نسبت به شرایط خشک مقاوم اند و در غبار روي سطوح تا مدتها زنده می مانند و می توانند از راه قطرات کوچک در هوا (Droplet) نیز به بیمار منتقل شوند.
  • باکتريهاي گرم منفی در شرایط مرطوب و سطوح مرطوب بهتر باقی می مانند و از راه Droplet به ندرت منتقل می شوند
  • قارچ ها در شرایط و سطوح مرطوب و الیاف رشته اي پایدار می مانند و تکثیر می شوند.

استافیلوکوک ها

استافیلوکوک ها و گونه هاي مقاوم استافیلوکوک اورئو س MRSA

در اتاق هاي عمل، بخش هاي سوختگی و نوزادان اهمیت ویژه اي دارد. این ارگانیسم ها می توانند از طریق قطرات تنفسی جدا شده از ابتداي مجراي بینی افراد کلنیزه در محیط و روي سطوح پخش شوند و به این علت افراد مخزن اصلی و پایدار به شمار می آیند. استافیلوکوك ها از سطوح مختلفی مانند گوشی پزشکی، کف اتاق ها، چارت هاي پزشکی، مبلمان، تی شستشوي زمین، مخزن هاي آبدرمانی جدا می شوند که به جز مخزن هاي آبدرمانی در سایر موارد تاثیر محیط هاي آلوده در انتقال باکتري کم اهمیت است. این باکتري روي سطوح خشک به مدت26-27 روز زنده می ماند.

استافیلوکوک
استافیلوکوک

انتروکوک ها

انتروکوک هاي مقاوم به ونکومایسین VRE

E.faecium شایع ترین گونه جدا شده در میان انواع VRE از محیط هاي بیمارستانی است. بیماران کلنیزه مهم ترین مخزن بیماري محسوب می شوند. به ویژه بیماران با ضعف سیستم ایمنی مانند بیماران پیوندي، بیماران بستري در ICU کسانی که سابقه بستري داشته اند و آنتی بیوتیک هاي وسیع الطیف به خصوص ونکومایسین دریافت کرده اند.

انتروکوک
انتروکوک

این بیماران اگر دچار اسهال باشند، بیشتر محیط را آلوده می کنند. ممکن است تعداد زیادي از سطوح محیطی آلوده شوند، به خصوص سطوحی که بیشتر لمس می شوند، مانند میله تخت بیمار، دستگیره هاي در، گان، کاف دستگاه فشار خون، میز و صفحه کلید رایانه، میز کنار تخت بیمار و وسایل پزشکی مختلف.

آلودگی با VRE در سطوح آزمایشگاهی در بیمارستان نیز دیده شده است. انتروکوك ها بسیار مقاوم هستند و میتوانند در سطوح خشک به مدت طولانی پایدار بمانند (7 روز تا 4 ماه). درصورت آلوده شدن دست یا دستکش با این باکتري تا 60 دقیقه می توان آن را از روي این سطوح جدا کرد. تمیز کردن دقیق اتاق بیماران و وسایل پزشکی در کنترل سوش هاي MRSA و VRE اهمیت دارد، ولی در این موارد به ضدعفونی کننده هاي قوي تر نیاز نیست. این باکتري ها در مقابل آنتی بیوتیک ها مقاوم است، نه مواد ضدعفونی کننده وجود MRSA و VRE در سطوح محیطی به معنی آن نیست که بیمار با این باکتري ها آلوده خواهد شد. نمونه برداري دوره اي براي تشخیص MRSA و VRE توصیه نمی شود، ولی در مواقعی که بخواهیم اثربخشی روش هاي تمیزکردن و ضدعفونی را ارزیابی کنیم، توصیه می شود.

 

اسینتوباکترها

باکتري هاي گرم منفی در محیط ها و سطوح مرطوب پایدار می مانند و به ندرت از راه هوا منتقل می شوند. ولی اسینتوباکتر استثنا است و از راه قطره هاي کوچک در هوا نیز قابل انتقال است که یکی از دلایل عمده شیوع باکتري در سال هاي اخیر است. این باکتري در بخش هاي ICU و سوختگی شایع است و بروز آن در ماه هاي گرم سال (تیر تا آبان) بیشتر می شود. می توان اسینتوباکتر را از سطوح خشک محیطی مانند میله تخت بیمار، پیشخوان، دستشویی و ظرفشویی، کابینت، تخت بیمار، رختخواب، تشک، ملحفه، لحاف، تلفن و کف اتاقها، چارت هاي پزشکی و سطوحی که بیشتر لمس می شوند، جداکرد.

اسینتوباکترها
اسینتوباکترها

همچنین، اسینتوباکتر از سطوح و فضاي محیط هاي مرطوب مانند ونتیلاتورهاي تنفسی و دستگاه هاي بخور سرد و گرم جدامی شود. اسینتوباکترمانند استافیلوکوك اورئوس مقاوم است و روي سطوح خشک حدود 26-27 روز زنده می ماند. از آنجا که اسینتوباکتر از منابع مختلفی جدا می شود، نقش آزمایشگاه در مواردي که ضرورت داشته باشد، در پیداکردن منبع اصلی عفونت مهم است. ولی باید توجه داشت فقط جداسازي باکتري اهمیت ندارد و براي پیداکردن منبع عفونت به روش هاي بیوتایپینگ و ژنوتایپینگ(روشهاي مولکولی) نیاز است.

 

نمونه برداري میکروب شناسی از سطوح محیطی

نمونه برداری بیمارستانی
نمونه برداری بیمارستانی

موارد کاربرد نمونه برداري از محیط:

1- پیدا کردن مخزن هاي عوامل بیماريزاي بالقوه در محیط (کاربرد تحقیقاتی دارد)؛

2- ارزیابی زمان زنده ماندن ارگانیسم ها در محیط (کاربرد تحقیقاتی دارد)؛

3- پیداکردن منشاء آلودگی محیط (کاربرد تحقیقاتی دارد)؛

4- درصورت بروز اپیدمی بیمارستانی و در مواردي که شواهد اپیدمیولوژیک بر انتشار عامل عفونت از سطوح محیطی و وسایل پزشکی به عنوان منبع مخزن عفونت بیمارستانی دلالت کند، براي تایید ارتباط بین عوامل جداشده از محیط و بیمار به روش هاي مولکولی نیاز است؛

5- کنترل کیفی و ارزیابی روش هاي ضدعفونی و تمیزکردن در زمانی که نیاز باشد.

از آنجا که نمونه گیري و کشت دورهاي(روتین) از سطوح توصیه نمی شود، زمانی که به این کار نیاز باشد باید هدف، برنامه و روش مشخص باشد و قبل از نمونه گیري به این موارد توجه شود:

1- اطلاعات اولیه و دلایل اپیدمیولوژیک؛

2- محل نمونه گیري، روش، وسایل مناسب و تعداد دفعات نمونه گیري و کشت.

مجموعه این عوامل باید با همکاري کمیته کنترل عفونت هاي بیمارستانی و در هر بیمارستان با توجه به بخش هاي آن تعیین شود.

 

روش هاي آزمایشگاهی

با توجه به نبود دستورالعمل هاي استاندارد براي کشت و تفسیر نتایج آن از سطوح محیطی، بسته به نیاز واحد بهداشتی درمانی، موارد زیر باید تعریف شوند:

1- محل و روش نمونه گیري شامل روش فیزیکی نمونه برداري؛

2- تعداد نمونه هاي گرفته شده شامل زمان و ارزش بالینی؛

3- روش ارزیابی کشت و نمونه گیري شامل روش کمی وکیفی، حجم نمونه، نوع محیط کشت، محلول هاي مورد نیاز، میزان رقت ها و مواد خنثی کننده (در مواردي که نمونه برداري از سطوحی باشد که قبلاً ضدعفونی شده اند)؛

4- زمان انکوباسیون، فاصله بین نمونه گیري و انتقال آن به آزمایشگاه، تشخیص و تفسیر.

 

محیط هاي کشت براي روشهاي کمی و کیفی

1- محیط جامد(آگار) مغذي و غیرانتخابی شامل TSA یا محیط پایۀ بلاد آگار BHI یا شکلات آگار SBA5%

2- محیطهاي مایع BHIیا TSB

3- محیط هاي انتخابی جامد و مایع شامل مکانکی آگار براي گرم منفی ها Cetrimide Agar برای Pseudomonas aeruginosa ، سابرودکستروز براي قارچها و …

 

محلول ها

براي نمونه برداري و رقیق سازي از سطوح محیطی و ابزارهاي پزشکی محلول هاي مختلفی به کار می رود که پرمصرفترین آن سرم فیزیولوژي استریل سالین Nonbacteriostatic است.

نمونه برداري به وسیله سواب استریل یا اسفنج استریل انجام می شود. روش نمونه گیري در قسمت هاي بعد توضیح داده خواهد شد. پس از نمونه گیري سواب را براي استخراج ارگانیسم در محلول هاي شستشو مانند سالین استریل یا محیط مایع TSB قرارمی دهند. همچنین، به جاي این روش میتوان از محیط هاي کشت آماده استفاده کرد و سطح محیط آگار را به طور مستقیم با سطح محل نمونه برداري تماس داد. این نوع محیط ها RODAC نامیده می شوند.

  • محلول هاي شستشو براي سطوحی که ضدعفونی نشده اند شامل سالین یا TSB است.
  • محلول هاي شستشو براي سطوحی که ضدعفونی شده اند و احتمال باقی ماندن مواد ضدعفونی کننده وجود دارد باید حاوي مواد خنثی کننده مانند Lecithin + Tween 80 براي آمونیوم چهارظرفیتی یا Glycine براي گلوتاروئید و فرمالدئید یا Sodium Thiosulfate براي ید و کلرین باشد.

براي سادگی کار و در مواردي که نوع ماده ضدعفونی کننده مشخص نیست، می توان از محیط هاي مایع BHI یاTSB استفاده کرد که با غلظت دو برابر حالت عادي تهیه شده اند.

TSB×2 یا BHI براي مثال، براي 100 سی سی محیط مایع DS-TSB دو برابر حالت عادي محیط پایه را به 100 سی سی آب مقطر اضافه می کنیم.

 

کشت سطوح محیطی

روش کمی

1- از محلولی که سواب داخل آن قرار گرفته است رقت یک دهم و یک صدم تهیه می کنیم و یک دهم میلی از محلول اولیه و رقت هاي یک دهم و یک صدم را روي سطح آگارمانند کشت ادرار کشت می دهیم. پس از انکوباسیون، پلیتی را که بین 30 الی 300 کلنی دارد می شماریم و با توجه به ضریب رقت و حجم برداشت شده، تعداد باکتري را محاسبه و در واحد سطحی که نمونه گیري شده گزارش می کنیم.

نمونه برداری بیمارستانی
نمونه برداری بیمارستانی

2- روش فیلتر: در این روش حجم مشخصی از محلول حاوي ارگانیسم راکه در مراحل قبل تهیه شده از فیلتر 0/45 یا 0/22 عبورمی دهیم و سپس فیلتر حاوي باکتري را مستقیم روي آگار می گذاریم و کشت می دهیم این روش براي سطوحی که ضدعفونی شده اند مناسب است؛ چون به مواد خنثی کننده نیاز نیست در این روش پلیتی شمرده میشود که بین 20 الی 200 کلونی دارد.

3-2روش Pour plate : روشی دقیق، ولی سخت و زمانبر است 2 الی 3 سی سی محلول اولیه یا رقیق شده را با محیط کشت جامد ذوب شده در حرارت 44 الی 46 درجه مخلوط می کنیم و در پلیت می ریزیم. پس از جامدشدن، انکوبه می کنیم و باکتري هاي رشدکرده را می شماریم. باید توجه داشت که کلنی هاي عمقی به زمان بیشتري براي رشد نیاز دارند.

روش کیفی

روش انتخابی: درصورتی که به دنبال ارگانیسم هاي خاص درمیان مجموعه اي از عوامل میکروبی باشیم می توانیم از محیط TSB استفاده کنیم نیم میلی از محلولTSB را روي محیط هایی مانند مکانکی آگار یا ستریمید آگار یا محیط هاي انتخابی جهت کشت استافیلوکوكها، انتروکوكهایا … کشت دهیم.

محیط TSB اولیه را به مدت 4 الی 24 ساعت انکوبه می کنیم تا درصورتی که ، تعداد اولیه باکتري کم باشد، تکثیرشود و درصورت کدورت TSB را براي بار دوم روي محیط هاي جدید سابکالچر می دهیم.

 

نمونه برداري از سطوح محیطی

روش سواب

سواب استریل را با محیط مایع استریل یا سالین استریل آغشته می کنیم. مایع اضافی را با فشردن سواب به قسمت داخلی لوله می گیریم و از سطح موردنظر با حرکت گردشی و یکطرفه سواب نمونه برمی داریم. بهتر است این سطح اندازه مشخصی داشته باشد تا هنگام گزارش، تعداد کلنی در واحد سطح گزارش شود. پس از کوتاه کردن و دورانداختن قسمت چوبی که در تماس با دست بوده است، سواب را داخل مایع شستشو(سالین یا TSB) با حجم مشخص 5 الی 10سی سی میگذاریم.  درپوش لوله را می بندیم و 50 بار آن را سروته یا به مدت 30 ثانیه با دور بالا ورتکس می کنیم. از این محلول براي کشت هاي توضیح داده شده استفاده می کنیم.

نمونه برداری بیمارستانی
نمونه برداری بیمارستانی

روش غوطه ورکردن

می توان محلول شستشوي استریل (سالین یا TSB) را در ظرف بزرگتر و استریل ریخت (مانند ظرف هاي 50 سی سی جمع آوري نمونه BAL). درصورتی که نمونه موردنظر به اندازه اي کوچک باشد که در این ظرف جا شود، آن را درون ظرف حاوي محلول می گذاریم و به مدت 1 دقیقه به شدت تکان می دهیم. از محلول حاصل به روش هاي گفته شده کشت می دهیم. همچنین، میتوان محلول سالین یا TSB استریل را مستقیم درون ظرف ها یا لوله هاي کوچکی که مشکوك به آلودگی هستند بریزیم. به این صورت که 10 الی 50 سی سی از محلول سالین یا TSB را داخل ظرف می ریزیم و آن را 50 بار سروته می کنیم. سپس حجم معینی از آن را کشت می دهیم یا از فیلتر عبور و فیلتر را کشت می دهیم.

روش RODAC

روشی ساده، ولی بسیار پرهزینه است. محیط هاي کشت آماده مصرف روي صفحه هاي ساده پلاستیکی انعطاف پذیر قراردارند محیط ها میتوانند عمومی مانند TSAساده یا داراي مواد خنثی کننده یا انتخابی مانند مکانکی باشند.

در این روش، پس از برداشتن پوشش محافظ سطح آگار، آگار پلیت را به طور مستقیم با سطح نمونه برداري تماس می دهیم پس از گذاشتن مجدد محافظ، پلیت ها را 48 ساعت در انکوباتور قرارمی دهیم و تعداد کلونی ها را می شماریم. باید توجه داشت اگر بخواهیم از یک اتاق بیمارستانی نمونه برداریم، براي ازبین بردن خطاي انتخاب محل نمونه گیري حداقل به 15 عدد محیط RODAC نیاز داریم. براي تفسیر کشت محیط هاي RODAC جدول زیر پیشنهاد می شود.

جدول عفونت بیمارستانی
جدول عفونت بیمارستانی

در اتاق عمل در شرایط مطلوب کمتر از 5 کلنی روي محیط رشد می کند.

تشخیص

حداقل روي 2 کلونی از مجموع کلونی هاي با مورفولوژي مشابه کارهاي تشخیصی انجام میدهیم. میزان کار تشخیصی انجام شده به اهداف ابتدایی، امکانات موجود و اهداف اپیدمیولوژیک درجهت ارزیابی شیوع یک بیماري خاص بستگی دارد. در بررسی هاي اپیدمیولوژیک تشخیص تاحد گونه اجباري است. لازم به ذکر است که درحال حاضر، دقیق ترین روش براي تشخیص منبع آلودگی و راه انتقال، روش هاي تاییدي مولکولی روي باکتريهاي جداشده است.

 

تفسیر

1- لوازم پزشکی بحرانی: مانند وسایل جراحی و وسایلی که در بافتهاي استریل نفوذ می کنند؛ هیچ باکتري یا اسپوري نباید وجود داشته باشد.

2- لوازم پزشکی نیمه بحرانی: مانند آندوسکوپ که با غشاهاي مخاطی تماس دارد؛ هیچ باکتري نباید وجود داشته باشد، به جز باکتري هاي غیربیماريزاي اسپوردار مانند باسیلوس و کلستریدیومکه گاهی دیده می شود.

3- لوازم پزشکی غیربحرانی: مانند گوشی پزشکی که با پوست سالم تماس دارد باکتري هاي بیماريزا نباید وجود داشته باشد. باید توجه داشت که این معیار از جنبه میکروب شناسی است و از دیدگاه اپیدمیولوژیک، چنان که در مباحث قبل گفته شد، فقط جداسازي یک باکتري بیماريزا بر راه انتقال دلالت نمی کند و براي تایید به روش هاي بیوتایپینگ و مولکولی نیاز است.

4- سطوح محیطی غیر بحرانی: شامل سطوحی است که در تماس مستقیم با بیمار نیستند، مانند سطوح کف و دیوارها یا دستگاههایی مانند X-ray و همودیالیز؛ اصولاً این سطوح در انتقال عوامل عفونی تاثیر کمی دارند و براي این سطوح تمیزي ظاهري و نبودن بیماريزاهاي شناخته شده کافی است.

براي تشخیص میزان رعایت اصول بهداشتی در این سطوح محیطی جدول ذیل پیشنهاد می شود.

جدول عفونت بیمارستانی
جدول عفونت بیمارستانی

باید توجه داشت که رشد بیماريزاهاي خاص همیشه نشانه آلودگی سطوح نیست و ممکن است با نمونه گیري نامناسب، خطا درحین کار و مراحل پس از آن در ارتباط باشد. براي جلوگیري از گزارش اپیدمی کاذب، انجام دادن روش هاي فوق نیازمند کارکنانی دقیق، با حوصله و آموزش دیده است که تمام مراحل را به نحو احسن انجام دهند. توصیه می شود آزمایشگاه به منظور جلوگیري از آلودگی درحین کار، کشت را در زیر کابینت بیولوژیک کلاس دو انجام دهد.

عفونت زخم جراحی

عفونت زخم هاي جراحی

عفونت هاي زخم هاي جراحی

در کشورهاي غربی با وجود کوشش هاي فراوان در جهت جلوگیري از بروز عفونت هاي زخم محل جراحی (به عنوان یکی از مهمترین عفونت های بیمارستانی) از 34 میلیون جراحی انجام شده در سال حدود300 تا 800 هزار مورد عفونت زخم گزارش شده است.

عفونت زخم جراحی
عفونت زخم جراحی

میزان ابتلا به عفونت هاي محل جراحی به موارد زیر بستگی دارد:

1- عوامل مرتبط با بیمار؛ مانند ایمنی، وضع تغذیه و ابتلا به دیابت.

2- عوامل مرتبط با روش کار؛ مانند استفاده از وسایل در محل یا ضربه به بافت میزبان درحین انجام جراحی.

3- عوامل مرتبط با ارگانیسم بیماريزا؛ مانند قدرت تهاجم ارگانیسم به بافت، میزان تحمل ارگانیسم در مقابل پاسخ هاي دفاعی میزبان و همچنین تحمل آنتی بیوتیک ها

4-پروفیلاکسی ضدمیکروبی قبل از جراحی؛ فلور داخلی بیمار یکی از عوامل و منابع عفونت باکتریایی است (عفونتهاي اندوژن) مثلاً افراد مبتلا به دیابت و افراد همودیالیزي در بیش از 50 درصد موارد با استافیلوکوك اورئوس کلنیزه شده اند. حتی با وجود استفاده از تکنیک هاي ضدعفونی کننده جدید و پروفیلاکسی آنتی بیوتیکی، کلنیزاسیون با استافیلوکوك اورئوس بزرگترین خطر در عفونتهاي زخم است.

تحقیقات انجام شده نشان داده اند که میزان عفونت در جراحی قلب براي ناقلین 8 درصد و در افراد غیرناقل 1/1 درصد است. اگر چه روش هاي جدید ضدعفونی می توانند موجب کاهش میکروفلوراي پوست شوند، اما باعث حذف کامل آنها نمی شوند. زیرا حدود 20 درصد از باکتري هاي پوست در زوائد آن مانند فولیکول هاي مو و غدد سباسه لوکالیزه می شوند و به علت اینکه در مکان هاي زیر سطح پوست مقیم هستند، با مواد ضدعفونی کننده از بین نمی روند.

عفونت زخم های جراحی
عفونت زخم های جراحی

حتی در جراحی هاي مناطق تمیز خطر عفونت هاي پس از جراحی 1-5 درصد تخمین زده می شود. براي مثال، میزان عفونت هاي زخم حاصل از جراحی هاي ارتوپدي به نسبت پایین است (2-6/8 درصد) و اغلب منبع آلودگی در خارج از بدن قراردارد (اگزوژن) میزان آلودگی خارجی به میزان استفاده از روش هاي کنترل و پیشگیري بستگی دارد. مانند فیلتراسیون هواي محل جراحی، ضدعفونی پوست محل جراحی و استفاده از مواد ضدعفونی کنندi مناسب.

میزان عفونت هاي جراحی در جراحی هاي مناطق آلوده (کثیف) 27 درصد تخمین زده می شود که به علت کثرت میکروب هاي اندوژن در محل جراحی است. براي مثال درباره جراحی هاي روده بزرگ و سر و گردن که احتمال آلودگی با باکتري هاي اندوژن وجود دارد، احتمال ابتلا به عفونت هاي زخم بالا است.

به جز جراحی هاي مناطق تمیز، عفونت هاي زخم اغلب عامل پلی میکروبیال(چندمیکروبی) دارند که شامل آلودگی با میکروارگانیسم هاي هوازي و بیهوازي است. به طور متوسط آلودگی با پنج گونه مختلف در عفونت هاي محل جراحی کولورکتال دیده می شود.

به طور کل، عفونت هاي محل جراحی (SSI) در سه گروه طبقه بندي می شوند:

عفونتهاي سطحی 

عفونتهاي عمقی 

عفونت اعضا و فضاهاي داخلی و عمقی

در بیماران بستري در بیمارستان، عفونت هاي جلدي و زیرجلدي، آبسه ها و سینوس هاي عفونی در محل Instrumentation (به استثناي برش محل جراحی) همچنین، عفونت هاي نواحی آسیب پذیر مثل زخم هاي بستر عفونی شده و عفونت زخم هاي دیابتیک را نیز باید در نظر گرفت.

عفونت هاي سطحی را معمولاً یک یا بیش از یک ارگانیسم ایجاد می کنند که از انواع بیماريزاي قوي، فرصت طلب یا ضعیف هستند و کانون اصلی سطح پوست، دستگاه تنفسی، دستگاه گوارش یا ارگانیسم هاي پراکنده در محیط است. درحالی که عفونت هاي عمقی و آبسه هاي اعضا و فضاهاي داخلی را معمولاً یک ارگانیسم بیماريزاي واحد ایجاد می کند.

تعریف دقیق عفونت (Infection) و تفکیک آن از کلنیزاسیون (Colonization) و همچنین آلودگی (Contamination) دشوار است.

Contamination: زخم ها و سایر ضایعه هاي باز بدن به آلودگی بسیار حساس هستند و توسط میکروارگانیسم هاي متنوع سطح بدن و محیط آلوده می شوند. این میکروارگانیسم ها ابتدا به تعداد کم در محل وجود دارند و معمولاً پس از استقرار و ایجاد آلودگی با همان تراکم اولیه باقی می مانند و ممکن است تکثیر یابند

Colonization: اگر ارگانیسم از انواع بیماريزاي ضعیف (Commensal) باشد تکثیر آن در محل کلنیزاسیون اولیه به بافت میزبان آسیب نمی زند یا میزان آسیب نسجی خفیف است.

Infection: وقتی بروزمی کند که یک یا چند ارگانیسم آلوده کننده بر مکانیسم هاي دفاعی و پاکسازي کننده میزبان غلبه کنند و به تعداد زیاد تکثیر شوند و بافتهاي میزبان را مورد تهاجم قرار دهند

عوامل اصلی تعیین کننده سیر بالینی ضایعه:

بیماريزایی ارگانیسم؛

توان دفاعی موضعی و سیستمیک میزبان.

بنابراین، آگاهی از وضعیت دفاعی موضعی و سیستمیک میزبان در تفسیر یافته هاي باکتریولوژیک و میزان اهمیت بالینی آنها ضروري است.

عامل عفونت زخم جراحی
عامل عفونت زخم جراحی

از آنجا که ارگانیسم هاي بالقوة پاتولوژن (PP) بسیار وسیع هستند، کسب آگاهی از مشخصات بالینی عفونت جلدي، زیرجلدي و شرح حال بیمار براي قضاوت و تفسیر صحیح یافته هاي باکتریولوژیک در آزمایشگاه ضروري است. براي مثال، ارتباط قوي و مشخصی بین استافیلوکوك اورئوس و پیدایش پوستول، جوشهاي چرکی و کاربانکل و آبسه هاي لوکالیزه وجود دارد. به همین شکل، استرپتوکوکوس پیوژن عموماً باعث بروز ضایعات رو به گسترش مثل باد سرخ می شود.

عفونت هاي محل جراحی باید طی 30 روز پس از عمل جراحی اتفاق افتاده باشد و اگر ایمپلنت در محل عمل جراحی قرار داده شود، این زمان به یک سال افزایش می یابد.

وجود یکی از معیارهاي زیر براي تأیید تشخیص ضروري است:

  • ترشح چرك از محل زخم و خروج ترشح چرکی از درن
  • جداشدن ارگانیسم از ترشح چرکی(کشت مثبت)
  • تأیید رادیولوژیک یا هسیتولوژیک
  • تشخیص بالینی پزشک معالج.

توجه: 

1- عفونت محل ختنه را نباید به عنوان عفونت گزارش کرد.

2- آماس و ترشح مختصر محل بخیه را نباید به عنوان عفونت گزارش کرد.

3- التهاب محل زخم را نباید به عنوان عفونت گزارش کرد.

عفونت زخم جراحی بیمارستانی
عفونت زخم جراحی بیمارستانی
عفونت تنفسی بیمارستانی

عفونت‌های تنفسی بیمارستانی

عفونت‌های تنفسی بیمارستانی

پنومونی بیمارستانی از عفونت‌های شایع بیمارستانی محسوب می شود که در بیماران داراي تهویۀ مکانیکی (VAP)، افراد مسن با بیماری‌های زمینه‌ای، جراحی‌های وسیع و بیماران بستري در ICU شایع‌تر است

در دهه‌های اخیر شیوع بیماري 0/5 الی 1 درصد با مرگ‌ومیر حدود 30 الی 50 درصد گزارش‌شده است که در بیماران VAP  شانس ابتلا به عفونت 6 الی 20 برابر افزایش می یابد.

مطالعات متعدد نشان می‌دهد که عامل مهم ایجاد و گسترش پنومونی هاي بیمارستانی کلونیزاسیون ناحیۀ اروفارنکس و تراشه توسط باکتری‌های گرم منفی و آسپیراسیون ناشی از آن است. پنومونیهاي ناشی از باکتری‌های مقاوم به آنتی بیوتیک ها مانند استافیلوکوكهايمقاوم به متی سیلین (MRSA)  و یا باسیلهاي گرم منفی مقاوم به چند دارو نشان دهندة کلنیزاسیون یا عفونت هاي متقاطع است که ممکن است از طریق دست آلودة کارکنان بیمارستان و … ایجاد شود.

عفونت تنفسی بیمارستانی
عفونت تنفسی بیمارستانی

برخی ارگانیسم ها میتوانند از طریق انتشار در خون در ریه، پنومونی ایجاد نمایند که در کمتر از 15  درصد موارد در این بیماران کشت خون همزمان مثبت است. همچنین، آسپیراسیون محتویات معده و مري یا استفاده از وسایل پزشکی آلوده مانند برونکوسکوپ، ساکشن تراشه و اسپیرومتر آلوده از دیگر راههاي غیرشایع در انتقال عفونت است.

در دهۀ اخیر روشهاي تشخیصی با استفاده از برونکوسکوپی همراه با کشتهاي کمی از نمونه هاي لاواژ برونکوآلوئولار BAL یا نمونه PSB برای تشخیص عامل اتیولوژیک و پایش بیماري به خصوص در بیماران VAP کاربرد وسیعی یافته است.

نتایج به دست آمده از کشتهاي کمی به خوبی با یافته هاي هیستوپاتولوژیک و کشت نمونه هاي بافتی مطابقت دارد درحالی که در بسیاري موارد این نتایج با کشت نمونه هاي خلط یا ترشحات تراشه همخوانی ندارند.

در مطالعات حاصل از کشتهاي کمی BAL یا PSB نشان داده شده است که در روز های اول بستری)(4 الی 5 روز اول)  آسپیراسیون فلور نرمال اروفارنکس یا عفونتهاي اکتسابی از جامعه مانند هموفیلوس آنفلوانز،ا استرپتوکوك پنومونیه، موراکسلا کاتارالیس و ویروسها در اولویت قراردارند درحالی که در بیماران بستري براي طولانی مدت و یا تحت درمان با آنتی بیوتیک ها و … استافیلوکوک ارئوس و باسیلهاي گرم منفی از عوامل شایع ایجاد بیماري هستند.

عفونت هاي پسودومونایی، اسینتوباکتر یا بیماريزاهاي مقاوم به آنتی بیوتیک ها در بیماران VAP  یا تحت درمان با آنتی بیوتیک هاي وسیع الطیف شیوع بیشتري دارند و در این بیماران 20 الی 50 درصد عفونت ها پلی میکروبیال هستند.

 جدول های 3-1 و 3-2 بیماری زاهای شایع پنومونی های اکتسابی را نشان می دهند.

عفونت ریوی بیمارستانی
عفونت ریوی بیمارستانی
عفونت ادراری

عفونت‌های ادراري بیمارستانی(HAUTI)

عفونت‌ ادراري

عفونت‌های ادراري بیمارستانی(HAUTI)

عفونت‌های ادراري شایع‌ترین عفونت‌های بیمارستانی است که حدود یک‌سوم موارد را تشکیل می‌دهند.اکثر این عفونت‌ها به دنبال استفاده مستقیم از وسایل و ابزار پزشکی در سیستم ادراري به وجود می‌آیند. حدود 80 درصد موارد به علت استفاده از کاتترهاي ادراري است؛ به همین دلیل، در برخی موارد به این عفونت‌ها، عفونت‌های ادراري ناشی از کاتتر (CAUTI) اطلاق می شود.

عفونت ادراری
عفونت ادراری

در 10 الی 20 درصد افرادي که سوند ادراري کوتاه‌ مدت داشته‌اند باکتریوري دیده می شود که فقط 2 درصد آنها علائم ادراري دارند که به‌صورت عفونت ادراري ظاهر می‌شود.

همچنین، در بیمارانی که سوند ادراري دارند به ازای هرروز، 5 درصد احتمال بروز باکتریوري وجود دارد و در افرادي که بین 4 تا 6 هفته سوند داشته‌اند، احتمال باکتریوري به 100 درصد افزایش می یابد.

شایع‌ترین میکروارگانیسم‌های مولد عفونت‌های ادراري بیمارستانی عبارت‌اند از:

  1. Escherichia coli
  2. Enterococcus spp.
  3. Candida spp.
  4. Pseudomonas aeruginosa
  5. Klebsiella spp.
  6. Proteus spp.
  7. Other Enterobacteriacea
  8. Acinetobacter spp.
  9. Other nonfermenters

کاغذ وی پک

کاغذ وی پک چیست؟

کاغذ وی پک

چند سالی می شود که در ایران استفاده از کاغذ بسته بندی مدیکال پیپر (Medical paper) جهت بسته بندی ابزار پزشکی و دندانپزشکی در فرایند استریل و اتوکلاو کردن رایج شده است. اما جالب است بدانید که یکی از اولین و شناخته شده ترین برندهای رول های استریل که به بازار ایران راه یافت برند وی پک (Wepack) بود. این برند در بین متخصیص ایرانی چنان معروفیتی پیدا کرد که از اسم آن بعنوان ماهیت کالا استفاده کردند همانند اتفاقی که برای برندهایی چون کلینکس، ژیلت، وایتکس، ریکا و… افتاد.

کاغذ وی پک
کاغذ وی پک

وی پک یا رول استریل اتوکلاو؟

در حقیقت وقتی از کاغذ وی پک یا رول وی پک صحبت می کنیم منظورمان دسته ای از کاغذهای مدیکال می باشد که بصورت رول یک طرف کاغذ و یک طرف فیلم می باشد و شاید بهترین جایگزین و لغت برای آن رول استریل اتوکلاو باشد. استفاده از این محصولات به دلیل منسوخ شدن استفاده از پارچه در اتاق CSR و مشکلات ناشی از آن رایج و متداول گردید. همچنین مزیت مشاهده داخل پک استرل از سمت فیلم شفاف کاغذهای وی پک دلیل دیگری در محبوبیت استفاده از آن توسط کارکنان و متخصیص پزشکی بود.

رول استریل وی پک
رول استریل وی پک

محاسن استفاده از رول استریل اتوکلاو

از مزیت های دیگر رول های استریل اتوکلاو ماندگاری طولانی مدت استریلیتی پک ها می باشد که بسته به شرایط انبار و نگهداری آنها می توانند تا 9 ماه استریل باقی بمانند که در مقایسه با پارچه که حداکثر مدت نگهداری آنها دو هفته می باشد ویژگی متمایز کننده ای محسوب می شود. همچنین کاغذهای مدیکال بر خلاف پارچه هنگام استفاده روی ابزار پرز ایجاد نکرده و باعث اثر سو بر بیمار نمی گردند.

نگهداری پک استریل
نگهداری پک استریل

انتخاب بهترین رول استریل اتوکلاو

شاید برایتان سوال باشد که بایستی به چه مواردی در انتخاب و خرید رول استریل اتوکلاو دقت کنید. پس موارد زیر را همیشه به عنوان اولویت های مهم در این زمینه در نظر بگیرید.

  1. جنس رول ها مناسب با اتوکلاو باشد. برای اتوکلاو بخار یا اتیلن اکساید رول با جنس کاغذ سلولزی مناسب می باشد و برای اتوکلاو پلاسما بایستی رول با جنس کاغذ تایوک خریداری کنید. معمولا قیمت رول پلاسما گرانتر از رول بخار و اتیلن اکساید می باشد.
    رول استریل پلاسما
    رول استریل پلاسما

    رول استریل
    رول بخار
  2. دقت کنید که در هر دو طرف حاشیه رول اندیکاتور یا نشانگر کلاس یک وجود داشته باشد. متاسفانه بنا به شرایط اقتصادی کشور و نیاز به صرفه جویی در مخارج بیمارستان (حتی اتاق عمل و بخش استریل!) بتازگی شاهد واردات و تولید رول های استریل بدون اندیکاتور و بی کیفیت با قیمت ارزانتر در بازار ایران هستیم که با استانداردهای ملی و بین المللی مطابق نیستند. رول استریل اتوکلاو پلاسما
  3. بررسی کنید که محصولات در سایت آی مد لیست شده باشند.(http://imed.ir)
  4. بررسی کنید که هنگام بازکردن دوخت و جدا کردن کاغذ از فیلم هیچ پرزی ایجاد نشود.کاغذ استریل اتوکلاو
  5. با شرکت ها و کمپانی های معتبر و شناخته شده مشورت نموده و محصول خود را خریداری نمایید.

در نهایت جهت آشنایی بیشتر با انواع کاغذهای مدیکال (رول استریل، کاغذ کرپ و پارچه نانوون) ویدیو آموزشی زیر را به شما پیشنهاد می کنیم.

 

آزمایشگاه میکروبیولوژی

نقش آزمـایشـگاه میکروب‌شناسی در کنترل عفونت‌های بیمارستانی

نقش آزمـایشـگاه میکروب‌شناسی در کنترل عفونت‌های بیمارستانی

نقش آزمایشگاه میکروب‌شناسی در شناسایی، کنتـرل و پـایش عفونت‌های بیمارستانی انکارناپذیر است. این مهم هنگامی محقق خواهد شد که فرآیندهای پیش از آزمون، حین آزمون و پس از آزمون با تکیه‌ بر منابع و مـراجع معتبـر و بـه روز شناسایی، تعریف و تدوین شوند و به ارتقای مداوم دانش، مهارت و شایستگی نیروی انسانی در سایهٔ برنامه‌ریزی‌های آموزشی توجه شود.

بـدیـهی است فـعالیت کمیته‌های کنتـرل عفـونت بیمـارستانی متأثر از نتایج میکروب‌شناسی و ارتباط متقابـل و تنـگاتنگ متـخصصان ذی‌ربط بـا دیگر اعضای علمی و اجرایی این کمیتـه است.

Image result for ‫آزمـایشـگاه میکروب‌شناسی‬‎

چکیده مهم‌ترین وظایف آزمایشگاه میکروب‌شناسی:

  1. جمع‌آوری، انتقال و نگهداری صحیح نمونه‌های بیولوژیک: ازآنجاکه بسیاری از عفونت‌های بیمـارستانی توسط میکروارگانیسم‌های فرصت‌طلب و کم ویرولانس که در سطوح پوستی و مخاطی کلنیزه هستند، ایجاد می شود، جمع‌آوری صحیح و دقیق نمونه‌ها از محل تعیین‌شده به شناسایی دقیق عوامل بالقوه بیماری‌زا یا قطعاً بیماری‌زا کمک شایـانی می‌نماید. ارزیـابی کـیفیت نمونه‌ها و تصمیم‌گیری در خصوص قبول یا رد آنها مستقیماً بر صحت نتایج آزمون تأثیر خواهد گذاشت.
  2. کشت، جداسازی و شناسایـی دقیـق میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا: امروزه دامنهٔ بیماری‌زاهایی که باعث بیماری‌های خطیر می‌شوند روبه گسترش است. از دیگر سو، توان علمی و عملیاتی واحدهای میکروب‌شناسی بـه تنـاسب زیرساخت‌ها و منابع انسانی در سـطوح مشخص، محدود و تعریف شده‌ای قرار دارد. بنابراین، در مواردی که ارگانیسم بیماری‌زا از انـواع غیر شایع باسیل‌های گـرم منفی غیرتخمیری و بـرخی قارچ‌ها، مایکوباکتریومها و ویروس‌ها است، نگهداری و انتقال صحیح نمونـه به آزمایشگاه مـرجع قویاً توصیه می‌شود.
  3. گزارش و تفسیر نتایج: برای ارائـهٔ یک تفسیر دقیق آگـاهی از یافته‌های بالینی، عوامل زمینه‌ساز و اقدام‌های تشخیصی ـ درمانی انجام‌شده ضروری است. ایجاد بستر مناسب و تأکید بر ارائه و انتقال اطلاعات از سوی پزشکان و سایر کارکنان واجد صلاحیت خدمات درمانی از اهم وظایف کمیتهٔ عفونت‌های بیمارستانی است. بدیهی است ارائهٔ یک تفسیر جامع که متضمن توصیه‌ها و نظریات مشورتی مناسب باشد، در چارچوب برقراری ارتباطات مؤثر محقق خواهد شد.
  4. ایجاد آگاهی و اطلاع‌رسانی به کمیتـهٔ کنتـرل عفونت نسبت به امکانات موجود، توانمندی‌ها و محدودیت‌های متـدولـوژیک، کـاربـری وسایـل و تجهیزات و روش‌های تشخیصی جاری در آزمـایشگاه کـه بـرای تشخیص ارگانیسم‌های بیماری‌زا به‌کاررفته می‌شوند.
  5. مسئول بخش میکروب‌شناسی مـوظف است تا دستگاه‌ها و تجهیـزات مناسب و مدرن یا آزمایش‌ها و کیت‌های آزمایشگاهی جدیـد را معرفی کند که به پاسخ‌دهی صحیح، سریع و دقیق منجرمیشوند و دستیابی به آنـها را خواستار شود.
  6. انجام دادن آزمون تعیین حساسیت میکـروبی بـه روش استـانـدارد، مطالعهٔ رونـد مقاومت‌های آنتی‌بیوتیکی موجود و شناسایی تغییرات احتمالی در روند مقاومت‌ها یـا ظهور مقاومت‌های جـدیـد و گـزارش دورهای آنـها. هـمچنین، شنـاسـایی و جستجوی بیماری‌زاهای مقاوم به چند دارو(MDR) و گـزارش آنهـا بـه کمیتهٔ کنترل عفونت‌های بیمارستانی از دیگر وظایف این واحـد است.
  7. شناسایی منابع و راه‌های احتمالی انتقال عفونت توسط نمونه‌برداری از نـاقلین مـشکوک در مـوارد بروز طـغیـان(Outbreak). تـعیین و انتـخاب نـوع و مـحـل نمونه‌برداری، نحوه کشت و شیوه گزارش دهی باید با دستورالعمل خاص منطبق باشد که در فصول آتی به آن پرداخته می شـود.
  8. حـفظ و پایش شـرایط استـریل در دستـگاه استـریلیزاسیون با حرارت خشک و مرطوب.
  9. مشارکت با دیگر اعضای کمیتهٔ کنترل عفونت بیمارستانی درخصوص تصمیم‌گیری درباره آزمایش‌های میکروبیولوژیک و اقـلام مـصرفی خاص همچـون کیسه‌های خون، مایعات دیالیز و بافت‌های پیونـدی.
آزمایشگاه میکروبیولوژی
آزمایشگاه میکروبیولوژی

لازم بـه تأکید است که حصـول مـوارد فوق جز با حمایت و پشتیبانی مدیریت اجرایی واحد درمانی، تـأمین زیرساخت‌ها و منـابـع مـالـی ـ انسـانـی و رعـایت استانداردهای استخدام و آموزش کارکنان فنی متصور نیست. بنابراین، مدیر اجرایی بیمـارستـان مسئـولیت حسن اجـرای اهـداف کمیتـهٔ عفونت‌های بیمـارستـانی را بر عهده دارد.

اطلاعات بیشتر در اینجا

کاغذ بسته بندی نانوون

پارچه یا کاغذ نانوون (بافته نشده) چیست؟

پارچه یا کاغذ نانوون (بافته نشده)

کاغذ بسته بندی استریل می باشند. شامل کاغذ های کرپ تا پارچه های SMMS و یا SMX هستند و در گرماژ و اندازه های مختلف موجود می باشد. پارچه های نانوون مقاوم، نرم و سد میکروبی بسیار مناسبی بوده و در انواع روش های استریلیزاسیون بخار، اتیلن اکساید و پلاسما قابل استفاده هستند.

کاغذ SMS

 

پارچه نانوون  از جمله محصولات شرکت آرکا بهپویان در حوزه بسته بندی استریل می باشد (لینک بازدید محصول)

نحوه ضدعفونی کردن انکوباتور نوزادان

نحوه ضدعفونی انکوباتور نوزادان

نحوه ضدعفونی انکوباتور نوزادان

این ویدیو آموزشی نحوه تمیز کردن و ضدعفونی کردن سطوح و قطعات انکوباتور نوزادان را به همراه تمامی نکات تجربی و کابردی توضیح می دهد.
دقت کنید که برای ضدعفونی سطوح انکوباتور نوزاد بایستی از ضدعفونی کننده های سازگار و غیرالکلی استفاده شود تا آسیبی به آن وارد نشود.
دو محصول دسکوسپت اسپشیال و پرفورم که از محصولات شرکت آرکا بهپویان هستند برای این کار مناسب و استفاده از آنها رضایت مشتریان را به همراه داشته است.
نحوه ضدعفونی کردن انکوباتور نوزادان
نحوه ضدعفونی کردن انکوباتور نوزادان
سیلر

نحوه استفاده از دستگاه سیلر دستی

دستگاه سیلر برای دوخت رول های استریل در فرایند اتوکلاو کردن ابزار پزشکی و داندانپزشکی استفاده می شود. در این ویدیو نحوه استفاده از دستگاه سیلر و تنظیم حرارت دستگاه و… توضیح داده شده است.
تست اتوکلاو کلاس 6 نوروامد

تست اتوکلاو کلاس 6 چیست؟

تست اتوکلاو کلاس 6

اين اندیکاتور براي اطمينان از اعمال صحيح کليه پارامترهاي موثر در استريليزاسيون و سيکلهاي تنظيمي دستگاه اتوکلاو به کار مي‌رود. در اتاق استریل از این تست ها داخل هر پک جهت اعتبار نفوذ بخار به داخل پک و رعایت دما و زمان استریل استفاده می شود. به جز عوامل ذکر شده کمپانی های مختلف با استفاده از فناوری های و روش ها خاص، درد تست های کلاس 6 اندیکاتور های حساس به فشار، غلظت بخار و سایر عوامل نظیر پلاسما یا اتیلن اکساید را تولید کرده اند.

تست اتوکلاو کلاس 6 نوروامد
تست اتوکلاو کلاس 6 نوروامد

نکته: تست اتوکلاو کلاس 6 نسبت به اندیکاتور های کلاس 4 و کلاس 5 با دقت بیشتری نسبت به شرایط استریل حساسیت نشان داده و تغییر رنگ آن بعد از گذشت مدت زمان لازم بصورت آنی اتفاق می افتد.