نویسنده: ns

رول استریل و دستگاه بسته بندی سیلر

رول استریل و دستگاه بسته بندی سیلر

رول های بسته بندی بخار، اتیلن اکساید و پلاسما به همراه دستگاه سیلر

دستکش معاینه نیتریل

انتخاب صحیح و خرید دستکش های پزشکی و یکبار مصرف

انتخاب صحیح و خرید دستکش های پزشکی و یکبار مصرف

در این مطلب به ارائه نکاتی پیرامون انتخاب و خرید دستکش‌های یکبار مصرف پرداخته و مزایا و کاستی‌های هر یک را برمی‌شماریم.

انواع دستکش‌های یک بار مصرف با توجه به موارد مصرف و کارکرد بدین شرح اند:

نایلونی

لاتکس

وینیل

نیتریل

جراحی

در زمان انتخاب و خرید دستکش‌های یکبار مصرف باید توجه داشت که برای چه نیازی مورد استفاده قرار خواهند گرفت و براساس نیاز خود دست به انتخاب زد. این دستکش‌ها هم از مواد طبیعی و هم مصنوعی تولید می‌شوند و صرف نظر از ماده‌ای که هر دستکش یکبار مصرف از آن ساخته شده است، باید با استاندارد های لازم مطابقت داشته باشد.

دستکش‌های نایلونی، لاتکس و وینیل در صنایع غذایی و بهداشتی مورد استفاده قرار می‌گیرند اما دستکش‌های نیتریل و جراحی در فعالیت‌های پزشکی و یا امثال آن که نیاز به دقت و حساسیت بالا دارند استفاده می‌شوند.

اصول استفاده از دستکش‌های یکبار مصرف

دستکش‌های یک بار مصرف بایستی بلافاصله پس از بازکردن بسته بندی و قبل از انجام فعالیت پوشیده شوند، باید توجه داشت این دستکش‌ها با برخورد با تجهیزات آلوده خواهند شد، به همین دلیل لازم است قبل از پوشیدن دستکش تجهیزات مورد نظر آماده گردند و برای جلوگیری از بروز مشکلات بهداشتی، پس از استفاده بلافاصله در محل نگهداری و دپو مناسب قرار داده شوند.

دستکش لاتکس

دستکش لاتکس معاینه یکبار مصرف
دستکش لاتکس معاینه یکبار مصرف

لاتکس ماده‌ای است که به طور طبیعی از مایع شیری رنگی که از درخت کائوچو به دست می‌آید اما نوع مصنوعی آن با پلیمریزاسیون یکمونومر مثل استایرن که با ماده فعال سطحی امولسیون‌شده ساخته می‌شود.

دستکش لاتکس غیر استریل در آزمایشگاه‌ها و معاینات پزشکی و حتی در محیط‌های آشپزی که نیاز به انجام کار دقیق با دست است بکار می‌رود درحالی که دستکش لاتکس استریل کاربری بالایی در عمل‌های جراحی و معاینات داخلی پزشکی دارد.

نکته مهم در مورد دستکش‌های لاتکس امکان وجود حساسیت به آنها است. خفیف‌ترین حساسیتی که ممکن است دستکش‌های لاتکس برای دستان شما ایجاد کند، به صورت خشکی، خارش، سوزش، پوسته ریزی و قرمزی پوست ظاهر شده و در اثر استفاده‌ی مداوم از لاتکس پدیدار می‌شود. ممکن است پس از چند هفته استفاده، این حساسیت‌ها به صورت شدیدتری بروز پیدا کنند که در این صورت باید به پزشک مراجعه شود. لذا با وجود این که دستکش لاتکس از حس بهتری در دست در مقایسه با دیگر دستکش‌ها برخوردار هستند و کشسانی بالاتر و مقاومت بیشتری نسبت به سوراخ شدن در مقایسه با وینیل دارند برای افرادی که به ان حساسیت دارند استفاده از دستکش‌های وینیل توصیه می‌شود.

دستکش معاینه لاتکس بدون پودر (ممتاز)

دستکش معاینه لاتکس بدون پودر (عالی)

دستکش وینیل

دستکش وینیل یکبار مصرف پزشکی برای معاینه
دستکش وینیل

این دستکش‌ها از مواد مصنوعی کلرید پلی وینیل تولید می‌شوند و همان‌طور که گفته شد برای افرادی که به لاتکس حساسیت دارند ایده‌آل هستند. دستکش‌های وینیل به طور کامل به دست نمی‌چسبند لذا برای مصارفی که نیاز به تعویض زیاد دستکش دارند بسیار مناسب اند. دستکش‌های وینیل در برابر مواد نفتی، اوزون، گریس، اسیدی و بازی مقاوم بوده و به دلیل ضخامت بیشتر از لاتکس در مصارفی مانند تمیز کاری، نقاشی، محیط‌های آزمایشگاهی و آشپزخانه مورد استفاده قرار می‌گیرند. از سمتی این دستکش‌ها اغلب در مقایسه با دیگر دستکش‌های با کارکرد مشابه، قیمت پایین‌تری داشته و به صرفه‌تر هستند.

دستکش معاینه وینیل Vinyl Gloves

دستکش نیتریل

دستکش معاینه نیتریل
دستکش معاینه نیتریل

دستکش‌های نیتریل از اکریلونیتریل بوتادین (نوعی پلیمر ترکیبی) ساخته شده و عاری از هرگونه لاتکس و پروتئین است. فرمولاسیون این دستکش‌ها سبب مقاومت بالا در برابر مواد شیمیایی، سایش و سوراخ شدن شده و از سویی انعطاف بالا، راحتی و کاهش خستگی دست را تضمین می‌کنند. براساس تحقیقات انجام شده استفاده از دستکش نیتریل تأثیر سویی بر مهارت دست ندارد، لذا استفاده از آن به‌عنوان جایگزینی برای دستکش‌های لاتکس با در نظر گرفتن مزیت عدم ایجاد واکنش‌های آلرژیک مورد تأیید است. شایان ذکر است این دستکش‌ها اغلب در مقایسه با دیگر دستکش‌ها قیمت بالاتری دارند.

دستکش معاینه نیتریل Nitrile gloves

دستکش جراحی

دستکش جراحی بدون پودر اوپی پرفکت
دستکش جراحی بدون پودر اوپی پرفکت

دستکش‌های جراحی لاتکس‌دار در مقایسه با دیگر دستکش‌ها دارای بالاترین کیفیت هستند. دستکش جراحی به دلیل استریل بودن برای جراحی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این دستکش‌ها از لاستیک طبیعی ساخته شده‌اند و حس عالی لمس کردن را فراهم ساخته و از حساسیت بالایی برخوردار اند.

اگر چه دستکش‌های جراحی که امروزه در دسترس‌اند، از مواد دیگری نظیر پلی سوپرین نیز ساخته می‌شوند ولی دستکش‌های جراحی لاتکس‌دار برای انجام عمل توسط جراحان ترجیح داده می‌شوند، چرا که امروزه این مدل توسط تکنولوژی بهبود یافته و حساسیت پوستی کم‌تری را ایجاد می‌کند.

این دستکش‌ها در انواع پودری، کم پودر و بدون پودر تولید می‌شوند و استفاده از پودر در این دستکش ها به دلیل راحتی در پوشیدن صورت می‌پذیرد. امروزه برای جلوگیری از آسیب به بیمار و یا مواردی که ممکن است تماس مستقیم با پودر داشته باشند از پودر نشاسته ذرت برای تهیه این دستکش‌ها استفاده می‌شود.

دستکش جراحی بدون پودر بیددار

دستکش جراحی بدون پودر بدون بید (ممتاز)

واشینگ اتاق عمل-مراحل تمیز کردن، شستشو و ضدعفونی اتاق عمل

واشینگ اتاق عمل-مراحل تمیز کردن، شستشو و ضدعفونی اتاق عمل

فرایند واشینگ اتاق عمل ، یکی از اصول پایه و روزانه هر اتاق عمل محسوب می شود و باید به آن توجه اساسی نمود و هر پرسنل اتاق عمل از اهمیت این موضوع آگاه است و این فرایند به قدری مهم است که از معیارهای اصلی کنترل عفونت در اتاق عمل محسوب می شود و در صورت عدم انجام صحیح این فرایند در اتاق عمل تیترهای آلودگی اتاق عمل بالا رفته و منجر به عفونت های مکرر در بیماران می گردد و باید این فعالیت روزانه به نحو احسن انجام شود.

معمولا فرایند واشینگ اتاق عمل روزانه حداقل سه مرتبه در هر اتاق عمل انجام می شود و بسته به نوع جراحی های انجام شده در اتاق عمل می تواند دفعات آن بیشتر یا کمتر گردد.

 

نحوه واشينگ در اتاق عمل :

شستشو از بالا ترین قسمت مثل :چراغ سياليتيک شروع می شود ،کليه قسمتها حتی پایه وسایل با حرکت دورانی پارچه تمييز می شوند. کليه وسایل اتاق عمل اعم از ثابت و متحرک مانند : کوتر ،چراغ های سيا ليتيک ،نگاتو سکوپ، فلواسکوپ ، ساکشن و غيره به دقت تميز و ضد عفونی می شود ، پس از اتمام سطح ، کف کاملاً تميز می شود.این شستشو در آغاز و پایان هرروز باید انجام شود. تميز کردن تخت و ميز و سطوح و کف در بين اعمال جراحی نيز بایستی انجام شود. شستشوی کامل تمام محوطه ی اتاق عمل ، انبار ، پکنيگ ، دیوارها، سقف و چراغ های سقفی می تواند هفتگی انجام شود وسایل تا پایان عمل نبایستی جمع آوری و خارج شوند.

واشینگ اتاق عمل در بیمارستان
واشینگ اتاق عمل در بیمارستان

چند نکته :

  • پس از شستشوی هفتگی درصورتي که سيستم تهویه ی هوا وجود نداشته باشد می توان ازاشعه گذاری جهت استریل کردن فضا و قسمت هایی که قابل دسترسی نيست استفاده نمود.
  • کليه موارد توسط پرسنل دوره دیده انجام شده و سرپرستار ،اسکراب ، سيرکولر یا جانشين وی باید نظارت داشته باشند.
  • برای هر اتاقی بایستی وسایل شستشوی جداگانه استفاده شود همچنين برای قسمتهای مختلف و وسایل هر اتاق نيز بایستی از پارچه ی جداگانه استفاده کرد مثلاً : برای چراغ ، تخت ، کمد و…

مواد ضدعفونی کننده مناسب جهت واشینگ اتاق عمل:

برای این کار لیست محصولات زیر پیشنهاد می شود که میتوانید با مراجعه به هر کدام نحوه استفاده هر یک را مطالعه کنید:

ضدعفونی کننده سطوح ترالین

ضدعفونی کننده سطوح پرفورم

ضدعفونی کننده سطوح بیگوآنید فلش ان

ضدعفونی کننده سطوح اپیمکس

ضدعفونی کننده سطوح جرمی ساید اچ

 

نحوه استفاده از تی جهت تميزکردن کف اتاق عمل :

تکنیک سطل تمیز و کثیف – دو ظرف را از محلول ضد عفونی کننده آماده شده پر کرده و برچسب تميز روی یکی از ظرف ها و کثيف روی ظرف دیگری نصب میکنيم ، تی مخصوص را به محلول آماده شده در ظرف تميز آغشته کرده و سطوح کف زمين را باحرکت دادن مارپيچی ، تی کشی می کنيم سپس در صورت کثیفی تی آنرا در ظرف کثیف شسته و آبگیری نموده و مجدداً وارد قسمت تميز کرده و دوباره شروع به تی زدن می کنيم تا تمام کف اتاق و زیر ترالی وسایل کاملاً تميز شود.

پوستر آموزشی تکنیک سطل آب تمیز و کثیف
پوستر آموزشی تکنیک سطل آب تمیز و کثیف

همچنین جهت آشنایی بیشتر می توانید ویدیو زیر را تماشا کنید.

 

 

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

شستشو بدن بیمار با آب و صابون در مقایسه با فوم پاک کننده

شستشو بدن بیمار با آب و صابون در مقایسه با فوم پاک کننده

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

 

حمام در تخت غالبا برای بیماران بستری طولانی مدت در بیمارستان که قادر به خارج شدن از تخت و مراقبت از خود نیستند انجام می شود. بیماران فاقد هوشیاری و کما، بیماران دارای محدودیت حسی و حرکتی و بیماران سالخورده و ناتوان در این دسته قرار می گیرند.

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

اهمیت شستشوی بدن بیمار و حمام در تخت

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

 

مراحل حمام در تخت و شستشوی بدن بیمار

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

وسایل مورد نیاز جهت حمام در تخت بیمار

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

مراحل شستشوی بدن بیمار با آب و صابون:

1)         دستها را بشوييد.

2)         خلوت بيمار را فراهم كنيد.

3)         محيط وبيماررا آماده كنيد. (تنظيم درجه حرارت اتاق ، در صورت لزوم دادن لگن يا لوله)

4)         تخت را در وضعيت مناسب قرار دهيد.

5)         بيمار را به پشت بخوابانيد.

6)         لباس بيمار را از زير ملحفه در آوريد.

7)         صورت بيمار را بشوييد.

8)         گردن و گوش ها ي بيمار را شسته و خشك كنيد .

9)         دست هاي بيمار را بشوييد و خشك كنيد.

10)       سينه و شكم بيمار را شسته و خشك كنيد.

11)       پاهاي بيمار را بشوييد و خشك كنيد.

12)       پشت و ناحيه پرينه را بشوييد و خشك كنيد و پشت را با لوسيون 3 تا 5 دقيقه ماساژدهيد.

13)       ناحيه باسن را تميز كنيد.

14)      لباس بيمار را بپوشانيد ، مو ها را شانه كرده و خشك كنيد ، ناخن ها را بگيريد ، ملحفه ها را   عوض كرده و دست هاي خود را بشوييد و گزارش بيمار را ثبت كنيد.

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

مشکلات معمول در انجام حمام در تخت:

نیاز به وسایل متعدد

نیاز به پرسنل بیشتر

سختی انجام کار

آلودگی جانبی پرسنل و تخت بیمار

ناراحتی و شکایت بیمار

نیاز به مدت زمان طولانی جهت شستشو

استفاده از مواد شوینده و آسیب های ناشی از آن

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

مزایای فوم پاک کننده بدن

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

موارد کاربرد فوم شوینده بدن

شستششوی بدن بیمار حمام در تخت

نحوه استفاده از فوم پاک کننده بدن

جهت خرید محصول فوم پاک کننده دزودرم کلیک کنید

پاک کردن و ضدعفونی لکه های خونی

دستورالعمل پاک کردن و ضدعفونی لکه های خونی و مایعات بدنی از سطوح بیمارستانی

دستورالعمل پاک کردن و ضدعفونی لکه های خونی و مایعات بدنی از سطوح بیمارستانی

اصول اولیه و مهم در مدیریت اتفاقات لکه های خونی و مایعات بدنی در بیمارستان شامل موارد زیر می باشد.

  •  در نظر گرفتن احتیاطات استاندارد و استفاده از لوازم حفاظت شخصی (PPE)
  • قبل از ضدعفونی محل، بایستی لکه ایجاد شده پاک شود. برای این کار هیچ گاه از مایعات شوینده استفاده نکنید چون باعث گسترش آلودگی خواهد شد.
  •  از اعمالی که باعث بوجود آمدن آئروسل و پخش فضایی آلودگی می شوند اجتناب شود.

برای مدیریت آلودگی لکه های خونی و مایعات بدنی بایستی لوازم استاندارد شامل تی و سطل مناسب دفع زباله و همچنین نیروی آموزش دیده در دسترس باشند و افراد بایستی از محل لوازم مطلع باشند. محتویات جعبه اضطرار اولیه در شامل موارد زیر باشد:

کیسه های مقاوم و محکم و نشت ناپذیر و سطل زباله

پنس یا وسیله ای که بتوان بدون دخالت مستقیم دست وسایل آلوده یا شکسته یا پارچه های آلوده را جا به جا کرد

در حدود پنج قاشق غذاخوری گرانول پودری ضدعفونی که حاوی 10000 پی پی ام کلر آزاد یا معادل آن باشد

دستکش یکبار مصرف مناسب (دستکش ها از جنس وینیل مناسب نمی باشد).

محافظ چشم یا صورت

پیشبند یا روپوش پلاستیکی

ماسک برای محافظت تنفسی کاربر

سیستم زباله سوز یا بی خطر سازی زباله های عفونی

هیپو کلریت سدیم یا آب ژاول

نحوه اجرای مراحل مدیریت لکه های خونی و مایعات بدنی:

  1. پس از اتفاق حادثه و ایجاد آلودگی، نفس خود را تا زمان خروج از محل نگه دارید و هرچه سریع تر محل را ترک نمایید.
  2. مراقبت نمایید خودتان یا کسی با لباس آلوده از اطاق خارج نشود.
  3. به مسئول ایمنی اطلاع دهید.
  4. نیروی آموزش دیده، لباس ها و پوشش های حفاظتی را پوشیده آماده حضور در محل شود.
  5. ترولی وسایل مدیریت حادثه یا جعبه حاوی آنها را کنترل نمایید تا حاوی همه وسایل مورد نیاز در محل حادثه باشد.
  6. مدتی صبر کنید (حداقل 15 دقیقه) تا آئروسل های پراکنده در فضا نشست حاصل کنند.
  7. محل لکه و آلودگی را با حوله کاغذی و یا ماده جاذب بپوشانید. زیرا اکثر ضدعفونی کننده ها به دلیل وجود مقادیر زیاد پروتئین در خون و سرم تاثیر خود را از دست می دهند، بنابراین باید قبل از اقدام به گندزدایی توده ی مایع ریخته شده جذب دستمال حوله ای یا خاک جاذب شود.
  8. محلول ضدعفونی کننده مناسب (معمولا گندزدای سطح بالا یا وایتکس) را به آرامی روی جاذب و لکه ها بریزید. مدت زمان مورد نیاز برای گندزدایی را طبق راهنمای کمپانی یا دستورالعمل بیمارستانی (معمولا نیم ساعت) رعایت کنید.
  9. به وسیله پنس و یا فورسپس پارچه و قطعات شیشه را در داخل ظروف ایمن قرار دهید.
  10. سپس محل را مجددا تمیز کرده و عمل گندزدایی را تکرار نمائید.
  11. پنس و فورسپس را با ماده ضدعفونی، آلودگی زدایی کنید.
  12. کیسه حاوی مواد و وسایل آلوده را در سطل استیل درب دار برای اتوکلاو و بی خطرسازی ارسال نمایید.
  13. بعد از اتمام کار لوازم حفاظت فردی خود را به ترتیب از آلوده ترین قسمت در آورید ( دستکش-گان-عینک-ماسک-کلاه) و دست خود را با آب و صابون بشویید و ضدعفونی نمایید.
  14. در صورت نیاز گزارش و مستندسازی حادثه انجام شود

 جهت تماشای ویدیوی آموزشی پاک کردن لکه های خونی اینجا کلیک کنید.

پاک کردن لکه های خونی

فیلم آموزشی نحوه پاک کردن لکه های خونی از سطوح بیمارستان

فیلم آموزشی نحوه پاک کردن لکه های خونی از سطوح بیمارستان

این ویدیو تمامی مراحل پاک کردن و ضدعفونی کردن لکه های خونی را در محیط بیمارستان آموزش می دهد.
به تمامی جزییات دقت کافی داشته باشید:
از نحوه علامت گذاری محل حادثه، نحوه پاک کردن لکه خونی، نحوه ضدعفونی  تا ترتیب درآوردن لوازم حفاظت فردی
اتاق ایزوله فشار مثبت بیمارستان

انواع اتاق های ایزوله در بیمارستان

اتاق ایزوله تنفسي چیست؟

اتاقی با تغییرات هوا برابر یا بیش از 12 بار در ساعت و جهت کنترل شده جریان هوا است. یک اتاق ایزوله تنفسی در صورت رعایت نکات لازم می تواند بطور طبیعی یا مکانیکی تهویه شود، از این اتاق در عفونت های هوابرد نظیر ابتلا به بیماری سل استفاده می گردد.

 

اتاق فشار منفی چیست؟

اختلاف در فشار هوا بین 2 بخش می باشد. اتاقی که تحت فشار منفی است فشار کمتری نسبت به بخش مجاور دارد، که از جریان هوا به بیرون اتاق ها و بخش های مجاور جلوگیری می نماید.

اتاق ایزوله فشار منفی بیمارستان
اتاق ایزوله فشار منفی بیمارستان

 

اتاق فشار مثبت چیست؟

اختلاف در فشار هوا بین 2 بخش یا اتاق می باشد. اتاقی که تحت فشار مثبت است فشار بیشتری نسبت به بخش مجاور دارد، که از جریان هوا به داخل اتاق جلوگیری نماید.

 

اتاق ایزوله فشار مثبت بیمارستان
اتاق ایزوله فشار مثبت بیمارستان

فیلتراسیون هپا (فیلتراسیون ذرات هوا با راندمان بالا)

صافي نوع خشك و دور انداختني است كه در یك قاب محكم و مقاوم قرار گرفته و داراي واسطه جمع آوري گسترده است. در مقابل ذرات دي اكتيل فتالات که دارای قطر 3/ 0 میکرون یا بزرگتر داشته داراي حداقل بازدهي 97 / 99 درصد است، بنابراين آئروسل های تنفسی را از هوا حذف نموده و کیفیت هوا را افزایش می دهد.

نمونه برداری بیمارستانی

نمونه برداري از محیط هاي بیمارستانی و وسایل پزشکی

نمونه برداري از محیط هاي بیمارستانی و وسایل پزشکی

قبل از سال 1970 ، نمونه برداري دوره اي از سطوح در محیط هاي بیمارستانی مانند کف اتاقها، دیوارها و سطوح میزها امري معمول بود. ولی در بررسی هاي انجام شده مشخص شد:

1- میزان بروز عفونت هاي بیمارستانی در ارتباط مستقیم با میزان آلودگی میکروبی سطوح محیطی نمی باشد.

2- استانداردهاي قابل اعتمادي براي ارزیابی و ارتباط نتایج کشت از سطوح محیطی و میزان بروز عفونت هاي بیمارستانی وجود ندارد.

3- روش هاي نمونه برداري از سطوح محیطی بسیار زمانبر و پرهزینه است. به خصوص در آزمایشگاه هاي میکروب شناسی بالینی که روش هاي آن براساس شناخت ارگانیسم هاي موجود در نمونه هاي بالینی طراحی شده است و نه میکروب شناسی محیطی.

از حدود 30 سال پیش بنا به توصیۀ CDC نمونه برداري و کشت دوره اي(روتین) از محیط هاي بیمارستانی کنار گذاشته شده است.

بیمارستان
بیمارستان

باید توجه داشت که سطوح و محیط هاي آلوده میکروبی در مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستانی به عنوان مخزن بالقوه عفونت هاي بیمارستانی اهمیت دارند. بنابراین، ضدعفونی و تمیزکردن مرتب این سطوح جزء اصلی کنترل عفونت هاي بیمارستانی است. ولی این سطوح آلوده به طور مستقیم باعث انتقال عفونت نمی شوند و مهم ترین راه انتقال عفونت از سطوح محیطی به بیماران ازطریق تماس دست آلوده با بیمار است. بنابراین، شستشوي مرتب و نظافت دست ها جز اصول ابتدایی پیشگیري از عفونت هاي بیمارستانی است.

سطوح محیطی به 2 دسته تقسیم می شوند:

1- سطوح ساختمانی و مبلمان؛

2- سطوح وسایل پزشکی.

 

تعداد ارگانیسم هاي سطوح محیطی با عوامل زیر در ارتباط است:

1- تعداد افراد حاضر در محیط؛

2- میزان فعالیت افراد؛

3- میزان رطوبت؛

4-وجود موادي که رشد میکروبی را تسهیل می کند؛

5- تعداد ارگانیسم هاي موجود در هوا و میزان تهویه؛

6- تعداد موارد تماس با سطوح؛

7- نوع سطح و جهت آن(عمودي یا افقی)

  • کوکسی هاي گرم مثبت مانند استافیلوکوک ها و انتروکوک ها نسبت به شرایط خشک مقاوم اند و در غبار روي سطوح تا مدتها زنده می مانند و می توانند از راه قطرات کوچک در هوا (Droplet) نیز به بیمار منتقل شوند.
  • باکتريهاي گرم منفی در شرایط مرطوب و سطوح مرطوب بهتر باقی می مانند و از راه Droplet به ندرت منتقل می شوند
  • قارچ ها در شرایط و سطوح مرطوب و الیاف رشته اي پایدار می مانند و تکثیر می شوند.

استافیلوکوک ها

استافیلوکوک ها و گونه هاي مقاوم استافیلوکوک اورئو س MRSA

در اتاق هاي عمل، بخش هاي سوختگی و نوزادان اهمیت ویژه اي دارد. این ارگانیسم ها می توانند از طریق قطرات تنفسی جدا شده از ابتداي مجراي بینی افراد کلنیزه در محیط و روي سطوح پخش شوند و به این علت افراد مخزن اصلی و پایدار به شمار می آیند. استافیلوکوك ها از سطوح مختلفی مانند گوشی پزشکی، کف اتاق ها، چارت هاي پزشکی، مبلمان، تی شستشوي زمین، مخزن هاي آبدرمانی جدا می شوند که به جز مخزن هاي آبدرمانی در سایر موارد تاثیر محیط هاي آلوده در انتقال باکتري کم اهمیت است. این باکتري روي سطوح خشک به مدت26-27 روز زنده می ماند.

استافیلوکوک
استافیلوکوک

انتروکوک ها

انتروکوک هاي مقاوم به ونکومایسین VRE

E.faecium شایع ترین گونه جدا شده در میان انواع VRE از محیط هاي بیمارستانی است. بیماران کلنیزه مهم ترین مخزن بیماري محسوب می شوند. به ویژه بیماران با ضعف سیستم ایمنی مانند بیماران پیوندي، بیماران بستري در ICU کسانی که سابقه بستري داشته اند و آنتی بیوتیک هاي وسیع الطیف به خصوص ونکومایسین دریافت کرده اند.

انتروکوک
انتروکوک

این بیماران اگر دچار اسهال باشند، بیشتر محیط را آلوده می کنند. ممکن است تعداد زیادي از سطوح محیطی آلوده شوند، به خصوص سطوحی که بیشتر لمس می شوند، مانند میله تخت بیمار، دستگیره هاي در، گان، کاف دستگاه فشار خون، میز و صفحه کلید رایانه، میز کنار تخت بیمار و وسایل پزشکی مختلف.

آلودگی با VRE در سطوح آزمایشگاهی در بیمارستان نیز دیده شده است. انتروکوك ها بسیار مقاوم هستند و میتوانند در سطوح خشک به مدت طولانی پایدار بمانند (7 روز تا 4 ماه). درصورت آلوده شدن دست یا دستکش با این باکتري تا 60 دقیقه می توان آن را از روي این سطوح جدا کرد. تمیز کردن دقیق اتاق بیماران و وسایل پزشکی در کنترل سوش هاي MRSA و VRE اهمیت دارد، ولی در این موارد به ضدعفونی کننده هاي قوي تر نیاز نیست. این باکتري ها در مقابل آنتی بیوتیک ها مقاوم است، نه مواد ضدعفونی کننده وجود MRSA و VRE در سطوح محیطی به معنی آن نیست که بیمار با این باکتري ها آلوده خواهد شد. نمونه برداري دوره اي براي تشخیص MRSA و VRE توصیه نمی شود، ولی در مواقعی که بخواهیم اثربخشی روش هاي تمیزکردن و ضدعفونی را ارزیابی کنیم، توصیه می شود.

 

اسینتوباکترها

باکتري هاي گرم منفی در محیط ها و سطوح مرطوب پایدار می مانند و به ندرت از راه هوا منتقل می شوند. ولی اسینتوباکتر استثنا است و از راه قطره هاي کوچک در هوا نیز قابل انتقال است که یکی از دلایل عمده شیوع باکتري در سال هاي اخیر است. این باکتري در بخش هاي ICU و سوختگی شایع است و بروز آن در ماه هاي گرم سال (تیر تا آبان) بیشتر می شود. می توان اسینتوباکتر را از سطوح خشک محیطی مانند میله تخت بیمار، پیشخوان، دستشویی و ظرفشویی، کابینت، تخت بیمار، رختخواب، تشک، ملحفه، لحاف، تلفن و کف اتاقها، چارت هاي پزشکی و سطوحی که بیشتر لمس می شوند، جداکرد.

اسینتوباکترها
اسینتوباکترها

همچنین، اسینتوباکتر از سطوح و فضاي محیط هاي مرطوب مانند ونتیلاتورهاي تنفسی و دستگاه هاي بخور سرد و گرم جدامی شود. اسینتوباکترمانند استافیلوکوك اورئوس مقاوم است و روي سطوح خشک حدود 26-27 روز زنده می ماند. از آنجا که اسینتوباکتر از منابع مختلفی جدا می شود، نقش آزمایشگاه در مواردي که ضرورت داشته باشد، در پیداکردن منبع اصلی عفونت مهم است. ولی باید توجه داشت فقط جداسازي باکتري اهمیت ندارد و براي پیداکردن منبع عفونت به روش هاي بیوتایپینگ و ژنوتایپینگ(روشهاي مولکولی) نیاز است.

 

نمونه برداري میکروب شناسی از سطوح محیطی

نمونه برداری بیمارستانی
نمونه برداری بیمارستانی

موارد کاربرد نمونه برداري از محیط:

1- پیدا کردن مخزن هاي عوامل بیماريزاي بالقوه در محیط (کاربرد تحقیقاتی دارد)؛

2- ارزیابی زمان زنده ماندن ارگانیسم ها در محیط (کاربرد تحقیقاتی دارد)؛

3- پیداکردن منشاء آلودگی محیط (کاربرد تحقیقاتی دارد)؛

4- درصورت بروز اپیدمی بیمارستانی و در مواردي که شواهد اپیدمیولوژیک بر انتشار عامل عفونت از سطوح محیطی و وسایل پزشکی به عنوان منبع مخزن عفونت بیمارستانی دلالت کند، براي تایید ارتباط بین عوامل جداشده از محیط و بیمار به روش هاي مولکولی نیاز است؛

5- کنترل کیفی و ارزیابی روش هاي ضدعفونی و تمیزکردن در زمانی که نیاز باشد.

از آنجا که نمونه گیري و کشت دورهاي(روتین) از سطوح توصیه نمی شود، زمانی که به این کار نیاز باشد باید هدف، برنامه و روش مشخص باشد و قبل از نمونه گیري به این موارد توجه شود:

1- اطلاعات اولیه و دلایل اپیدمیولوژیک؛

2- محل نمونه گیري، روش، وسایل مناسب و تعداد دفعات نمونه گیري و کشت.

مجموعه این عوامل باید با همکاري کمیته کنترل عفونت هاي بیمارستانی و در هر بیمارستان با توجه به بخش هاي آن تعیین شود.

 

روش هاي آزمایشگاهی

با توجه به نبود دستورالعمل هاي استاندارد براي کشت و تفسیر نتایج آن از سطوح محیطی، بسته به نیاز واحد بهداشتی درمانی، موارد زیر باید تعریف شوند:

1- محل و روش نمونه گیري شامل روش فیزیکی نمونه برداري؛

2- تعداد نمونه هاي گرفته شده شامل زمان و ارزش بالینی؛

3- روش ارزیابی کشت و نمونه گیري شامل روش کمی وکیفی، حجم نمونه، نوع محیط کشت، محلول هاي مورد نیاز، میزان رقت ها و مواد خنثی کننده (در مواردي که نمونه برداري از سطوحی باشد که قبلاً ضدعفونی شده اند)؛

4- زمان انکوباسیون، فاصله بین نمونه گیري و انتقال آن به آزمایشگاه، تشخیص و تفسیر.

 

محیط هاي کشت براي روشهاي کمی و کیفی

1- محیط جامد(آگار) مغذي و غیرانتخابی شامل TSA یا محیط پایۀ بلاد آگار BHI یا شکلات آگار SBA5%

2- محیطهاي مایع BHIیا TSB

3- محیط هاي انتخابی جامد و مایع شامل مکانکی آگار براي گرم منفی ها Cetrimide Agar برای Pseudomonas aeruginosa ، سابرودکستروز براي قارچها و …

 

محلول ها

براي نمونه برداري و رقیق سازي از سطوح محیطی و ابزارهاي پزشکی محلول هاي مختلفی به کار می رود که پرمصرفترین آن سرم فیزیولوژي استریل سالین Nonbacteriostatic است.

نمونه برداري به وسیله سواب استریل یا اسفنج استریل انجام می شود. روش نمونه گیري در قسمت هاي بعد توضیح داده خواهد شد. پس از نمونه گیري سواب را براي استخراج ارگانیسم در محلول هاي شستشو مانند سالین استریل یا محیط مایع TSB قرارمی دهند. همچنین، به جاي این روش میتوان از محیط هاي کشت آماده استفاده کرد و سطح محیط آگار را به طور مستقیم با سطح محل نمونه برداري تماس داد. این نوع محیط ها RODAC نامیده می شوند.

  • محلول هاي شستشو براي سطوحی که ضدعفونی نشده اند شامل سالین یا TSB است.
  • محلول هاي شستشو براي سطوحی که ضدعفونی شده اند و احتمال باقی ماندن مواد ضدعفونی کننده وجود دارد باید حاوي مواد خنثی کننده مانند Lecithin + Tween 80 براي آمونیوم چهارظرفیتی یا Glycine براي گلوتاروئید و فرمالدئید یا Sodium Thiosulfate براي ید و کلرین باشد.

براي سادگی کار و در مواردي که نوع ماده ضدعفونی کننده مشخص نیست، می توان از محیط هاي مایع BHI یاTSB استفاده کرد که با غلظت دو برابر حالت عادي تهیه شده اند.

TSB×2 یا BHI براي مثال، براي 100 سی سی محیط مایع DS-TSB دو برابر حالت عادي محیط پایه را به 100 سی سی آب مقطر اضافه می کنیم.

 

کشت سطوح محیطی

روش کمی

1- از محلولی که سواب داخل آن قرار گرفته است رقت یک دهم و یک صدم تهیه می کنیم و یک دهم میلی از محلول اولیه و رقت هاي یک دهم و یک صدم را روي سطح آگارمانند کشت ادرار کشت می دهیم. پس از انکوباسیون، پلیتی را که بین 30 الی 300 کلنی دارد می شماریم و با توجه به ضریب رقت و حجم برداشت شده، تعداد باکتري را محاسبه و در واحد سطحی که نمونه گیري شده گزارش می کنیم.

نمونه برداری بیمارستانی
نمونه برداری بیمارستانی

2- روش فیلتر: در این روش حجم مشخصی از محلول حاوي ارگانیسم راکه در مراحل قبل تهیه شده از فیلتر 0/45 یا 0/22 عبورمی دهیم و سپس فیلتر حاوي باکتري را مستقیم روي آگار می گذاریم و کشت می دهیم این روش براي سطوحی که ضدعفونی شده اند مناسب است؛ چون به مواد خنثی کننده نیاز نیست در این روش پلیتی شمرده میشود که بین 20 الی 200 کلونی دارد.

3-2روش Pour plate : روشی دقیق، ولی سخت و زمانبر است 2 الی 3 سی سی محلول اولیه یا رقیق شده را با محیط کشت جامد ذوب شده در حرارت 44 الی 46 درجه مخلوط می کنیم و در پلیت می ریزیم. پس از جامدشدن، انکوبه می کنیم و باکتري هاي رشدکرده را می شماریم. باید توجه داشت که کلنی هاي عمقی به زمان بیشتري براي رشد نیاز دارند.

روش کیفی

روش انتخابی: درصورتی که به دنبال ارگانیسم هاي خاص درمیان مجموعه اي از عوامل میکروبی باشیم می توانیم از محیط TSB استفاده کنیم نیم میلی از محلولTSB را روي محیط هایی مانند مکانکی آگار یا ستریمید آگار یا محیط هاي انتخابی جهت کشت استافیلوکوكها، انتروکوكهایا … کشت دهیم.

محیط TSB اولیه را به مدت 4 الی 24 ساعت انکوبه می کنیم تا درصورتی که ، تعداد اولیه باکتري کم باشد، تکثیرشود و درصورت کدورت TSB را براي بار دوم روي محیط هاي جدید سابکالچر می دهیم.

 

نمونه برداري از سطوح محیطی

روش سواب

سواب استریل را با محیط مایع استریل یا سالین استریل آغشته می کنیم. مایع اضافی را با فشردن سواب به قسمت داخلی لوله می گیریم و از سطح موردنظر با حرکت گردشی و یکطرفه سواب نمونه برمی داریم. بهتر است این سطح اندازه مشخصی داشته باشد تا هنگام گزارش، تعداد کلنی در واحد سطح گزارش شود. پس از کوتاه کردن و دورانداختن قسمت چوبی که در تماس با دست بوده است، سواب را داخل مایع شستشو(سالین یا TSB) با حجم مشخص 5 الی 10سی سی میگذاریم.  درپوش لوله را می بندیم و 50 بار آن را سروته یا به مدت 30 ثانیه با دور بالا ورتکس می کنیم. از این محلول براي کشت هاي توضیح داده شده استفاده می کنیم.

نمونه برداری بیمارستانی
نمونه برداری بیمارستانی

روش غوطه ورکردن

می توان محلول شستشوي استریل (سالین یا TSB) را در ظرف بزرگتر و استریل ریخت (مانند ظرف هاي 50 سی سی جمع آوري نمونه BAL). درصورتی که نمونه موردنظر به اندازه اي کوچک باشد که در این ظرف جا شود، آن را درون ظرف حاوي محلول می گذاریم و به مدت 1 دقیقه به شدت تکان می دهیم. از محلول حاصل به روش هاي گفته شده کشت می دهیم. همچنین، میتوان محلول سالین یا TSB استریل را مستقیم درون ظرف ها یا لوله هاي کوچکی که مشکوك به آلودگی هستند بریزیم. به این صورت که 10 الی 50 سی سی از محلول سالین یا TSB را داخل ظرف می ریزیم و آن را 50 بار سروته می کنیم. سپس حجم معینی از آن را کشت می دهیم یا از فیلتر عبور و فیلتر را کشت می دهیم.

روش RODAC

روشی ساده، ولی بسیار پرهزینه است. محیط هاي کشت آماده مصرف روي صفحه هاي ساده پلاستیکی انعطاف پذیر قراردارند محیط ها میتوانند عمومی مانند TSAساده یا داراي مواد خنثی کننده یا انتخابی مانند مکانکی باشند.

در این روش، پس از برداشتن پوشش محافظ سطح آگار، آگار پلیت را به طور مستقیم با سطح نمونه برداري تماس می دهیم پس از گذاشتن مجدد محافظ، پلیت ها را 48 ساعت در انکوباتور قرارمی دهیم و تعداد کلونی ها را می شماریم. باید توجه داشت اگر بخواهیم از یک اتاق بیمارستانی نمونه برداریم، براي ازبین بردن خطاي انتخاب محل نمونه گیري حداقل به 15 عدد محیط RODAC نیاز داریم. براي تفسیر کشت محیط هاي RODAC جدول زیر پیشنهاد می شود.

جدول عفونت بیمارستانی
جدول عفونت بیمارستانی

در اتاق عمل در شرایط مطلوب کمتر از 5 کلنی روي محیط رشد می کند.

تشخیص

حداقل روي 2 کلونی از مجموع کلونی هاي با مورفولوژي مشابه کارهاي تشخیصی انجام میدهیم. میزان کار تشخیصی انجام شده به اهداف ابتدایی، امکانات موجود و اهداف اپیدمیولوژیک درجهت ارزیابی شیوع یک بیماري خاص بستگی دارد. در بررسی هاي اپیدمیولوژیک تشخیص تاحد گونه اجباري است. لازم به ذکر است که درحال حاضر، دقیق ترین روش براي تشخیص منبع آلودگی و راه انتقال، روش هاي تاییدي مولکولی روي باکتريهاي جداشده است.

 

تفسیر

1- لوازم پزشکی بحرانی: مانند وسایل جراحی و وسایلی که در بافتهاي استریل نفوذ می کنند؛ هیچ باکتري یا اسپوري نباید وجود داشته باشد.

2- لوازم پزشکی نیمه بحرانی: مانند آندوسکوپ که با غشاهاي مخاطی تماس دارد؛ هیچ باکتري نباید وجود داشته باشد، به جز باکتري هاي غیربیماريزاي اسپوردار مانند باسیلوس و کلستریدیومکه گاهی دیده می شود.

3- لوازم پزشکی غیربحرانی: مانند گوشی پزشکی که با پوست سالم تماس دارد باکتري هاي بیماريزا نباید وجود داشته باشد. باید توجه داشت که این معیار از جنبه میکروب شناسی است و از دیدگاه اپیدمیولوژیک، چنان که در مباحث قبل گفته شد، فقط جداسازي یک باکتري بیماريزا بر راه انتقال دلالت نمی کند و براي تایید به روش هاي بیوتایپینگ و مولکولی نیاز است.

4- سطوح محیطی غیر بحرانی: شامل سطوحی است که در تماس مستقیم با بیمار نیستند، مانند سطوح کف و دیوارها یا دستگاههایی مانند X-ray و همودیالیز؛ اصولاً این سطوح در انتقال عوامل عفونی تاثیر کمی دارند و براي این سطوح تمیزي ظاهري و نبودن بیماريزاهاي شناخته شده کافی است.

براي تشخیص میزان رعایت اصول بهداشتی در این سطوح محیطی جدول ذیل پیشنهاد می شود.

جدول عفونت بیمارستانی
جدول عفونت بیمارستانی

باید توجه داشت که رشد بیماريزاهاي خاص همیشه نشانه آلودگی سطوح نیست و ممکن است با نمونه گیري نامناسب، خطا درحین کار و مراحل پس از آن در ارتباط باشد. براي جلوگیري از گزارش اپیدمی کاذب، انجام دادن روش هاي فوق نیازمند کارکنانی دقیق، با حوصله و آموزش دیده است که تمام مراحل را به نحو احسن انجام دهند. توصیه می شود آزمایشگاه به منظور جلوگیري از آلودگی درحین کار، کشت را در زیر کابینت بیولوژیک کلاس دو انجام دهد.